Oh ja, zo was het

Schaatsplezier en wedstrijden bij roemruchte IJsclub Kralingen

8 december 2023, 17:28 Algemeen 2.883 keer gelezen

Rotterdam - De geschiedenis van Rotterdam in de twintigste eeuw is uiteraard niet exact in 1900 bij de eeuwwisseling begonnen. In de historische rubriek ‘Oh ja, zo was het’ laten we wekelijks een beeld van Rotterdam uit de vervlogen jaren van de 20e eeuw de revue passeren. Aflevering 63.

Bij IJsclub Kralingen kon al sinds 1879 geschaatst worden. De schaatsvereniging was gevestigd aan een groot weiland nabij de Kralingse Plas. Dat weiland werd jaarlijks in de wintermaanden met water uit de Kralingse Plas onder water gezet, en zo kon er geschaatst worden. De in 1879 als schaatsvereniging IJsclub Kralingen opgerichte club had een eigen clubhuis. In 1904 werden naast de schaatsbanen voor het eerst tennisbanen aangelegd om ook in de zomer inkomsten te blijven genereren. Toch bleef de schaatssport prominent aanwezig op de IJsclub. Op Stadsarchief Rotterdam | Kralingse IJsclub, is hierover meer te vinden, waaruit rijkelijk is geput voor deze aflevering.

Lees verder onder foto >

Schaatsers op de ijsbaan van IJclub Kralingen aan de Kralingse Plaslaan. Op de achtergrond het clubgebouw. Foto: J. en S. Schotel / Stadsarchief Rotterdam

In de jaren dertig had IJsclub Kralingen te maken met een teruggang van leden en financiële middelen. Dit was een direct gevolg van de economische crisis en zeven ijsloze winters in elf jaar tijd. Daar kwam nog eens bij dat IJsclub Kralingen in 1933 voor het eerst te maken kreeg met concurrentie. In dat jaar opende de eerste spuitbaan van Rotterdam op het terrein van het ‘Oostelijk Tennispark’ en kort daarna een dergelijke baan op het Nenijtoterrein. Hier kon sneller en vaker geschaatst worden dan op natuurijs en het ledenaantal van IJsclub Kralingen liep gestaag terug. Van een overdekte kunstijsbaan kon geen sprake zijn, maar desondanks realiseerde de IJsclub midden in de oorlog twee eigen spuitijsbanen.

Door de tijd heen zijn er vele soorten kampioenschappen op de schaats verreden op de banen van de IJsclub. Deze varieerden van schoonrijden tot hockeywedstrijden en hardrijwedstrijden. De eerste nationale wedstrijd in het schoonrijden op de Kralingse IJsclub vond plaats in 1893.

Lees verder onder foto >

Schoonrijploeg vrouwen: vier dames binden de schaatsen onder, 1920-1930 (geschat). Foto: Stadarchief Rotterdam

In de jaren twintig en dertig volgden op de Kralingse IJsclub nog vele schoonrijwedstrijden. Daarnaast kwamen lange afstandwedstrijden op de 500, de 1500 en de 5000 meter in opmars. Zo werd in 1924 op de IJsclub Kralingen voor het provinciaal kampioenschap Zuid-Holland gereden.

Na de oorlog werden op de IJsclub Kralingen de nationale kampioenschappen hardrijden gereden. Na de titelstrijd van 1946 was 1947 koud genoeg voor een nieuw Nederlands Kampioenschap Schaatsen. Het was een gruwelijke winter en de wedstrijd moet spectaculair geweest zijn dankzij het optreden van Jan Langedijk. Hij wist hij alle nummers te winnen op alle vier de afstanden (500, 1500, 5000 en 10000 meter). Bovendien behaalde hij tijdens die wedstrijd het Nederlands record op de 1500 meter. Het was de eerste keer dat een kampioen van Nederland alle nummers won.

Lees verder onder foto >

Anton Huiskes en Kees Broekman tijdens een wedstrijd op de 5000 meter bij IJsclub Kralingen op 9 februari 1954. Foto: Uit het fotoarchief van IJsclub Kralingen / Stadsarchief Rotterdam

Daarna moest men weer jaren wachten, voordat men op natuurijs kon schaatsen. Pas in 1951 was het weer koud genoeg voor een nieuw toernooi. In de jaren vijftig kon overigens vele jaren worden geschaatst. Op de wedstrijd van 1954 werd het record op de 1500 meter van Langedijk gebroken door Cockie van der Elst op subliem ijs en onder bijzonder gunstige weersomstandigheden.
De wedstrijd van 1956 was weer van een heel ander kaliber. De Rotterdammer Wim de Graaff werd Nederlands kampioen, andere deelnemers waren Jeen van den Berg , die de Elfstedentocht van 1954 had gewonnen, en Reinier Paping. Beide schaatsers zouden tijdens de Elfstedentocht van 1963 van zich laten horen.

Tennispark/IJsclub Kralingen

Jaren later, in 1982, werd besloten om een nieuw complex te bouwen op het tennispark/IJsclub Kralingen met zestien gravelbanen en vier squashbanen. ’s Winters werden de banen nog onder water gezet om de schaatstraditie in ere te houden, maar de tennissport werd langzaamaan dominanter op het sportcomplex, zo lezen we op passingshot.nl/tennispark-kralingen. Omdat de schaatsactiviteiten al jaren verliesgevend waren, werd in 1993 besloten om de schaatsbaan op te heffen; sindsdien werd er alleen nog getennist en gesquasht op de IJsclub.

In 2008 werd de grond van de IJsclub gekocht door Fortis ASR met de intentie om woningen te bouwen. IJsclub Kralingen leek voorgoed te verdwijnen. Maar buurtvereniging BLIJ kwam namens de omwonenden en andere sympathisanten van de IJsclub in actie, en richtte de Stichting Behoud de IJsclub op. De stichting overtuigde de deelgemeente ervan dat het mogelijk was om gezonde financiële exploitatie te verzorgen op het tennispark. In 2012 werd Tony Khan van Sportswise uit Tennispark het Centrum aangetrokken om de grond te pachten en het tennispark te exploiteren. Het traditionele ‘IJsclub Kralingen’ werd vervangen door ‘Tennispark Kralingen’.

Sinds de teloorgang van de roemruchte IJsclub Kralingen, is de IJsvereniging Kralingen opgericht door een aantal enthousiaste inwoners/schaatsers, die de oeroude traditie en ijspret van het schaatsen op natuurijs in Rotterdam en Kralingen in het bijzonder willen behouden en stimuleren. De nadruk ligt daarbij op het bevorderen en faciliteren van het schaatsen voor kinderen. Door het schaatsbaar houden van het ijs door vegen en onderhouden van het ijs op de Kralingse (voor)plas en door het organiseren van toertochten, wedstrijden en andere evenementen houdt de IJsvereniging de traditie van de IJsclub Kralingen in ere.

Lees verder onder foto >