Tien vragen en antwoorden over gratis openbaar vervoer voor ouderen

Rotterdam - We zitten middenin de zomervakantie, dat geldt ook voor de Rotterdamse politiek. Maar we gingen het zomerreces in met veel rumoer rond het gratis openbaar vervoer voor ouderen. Het nieuwe stadsbestuur heeft het voornemen daar een einde aan te maken, omdat er geld voor andere plannen nodig is. En dat viel niet in goede aarde. Tien vragen en antwoorden over gratis openbaar vervoer voor ouderen: 

Wat is er aan de hand?

‘We stoppen met het gratis OV voor AOW’ers’, stond er vlak voor de zomer in het coalitieakkoord van het nieuwe Rotterdamse stadsbestuur dat bestaat uit PRO, VVD, D66, CDA en Volt.  ‘Een deel van deze besparing zetten we in om ter compensatie het AOW-tegoed op te hogen. Per saldo maken we hierdoor oplopend tot 3,3 miljoen per jaar vrij en voorkomen we een verdere kostenstijging van ten minste 2,6 miljoen euro per jaar.’

En wat gebeurde er toen?

Er brak een storm van protest uit. Oppositiepartijen, ouderenbonden en Rotterdammers reageerden verontwaardigd op de plannen. Een petitie van de SP werd duizenden keren ondertekend en honderden mensen demonstreerden bij het stadhuis. In de laatste gemeenteraadsvergadering voor het zomerreces werd een motie van Leefbaar Rotterdam om het gratis openbaar vervoer voor ouderen te behouden weggestemd.

Konden ouderen altijd al gratis met het ov?

Nee, dat is van de laatste twintig jaar.

Voor wie is deze regeling bedoeld?

Voor álle mensen die wonen en ingeschreven zijn in de gemeente Rotterdam en de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt en die in het bezit zijn van een persoonlijke OV-chipkaart. Dus niet alleen ouderen onder een bepaalde inkomensgrens, maar voor iedereen.

Kunnen deze mensen overal gratis heen met het openbaar vervoer?

Het gaat hier om reizen met bussen, trams en metro’s van de RET in Rotterdam, Barendrecht, Ridderkerk en Capelle aan den IJssel. Voor die laatste drie gemeentes zijn er geen plannen om dat af te schaffen. Er zijn ook nog flink wat gemeentes in de regio waar alleen AOW’ers met een laag inkomen gratis met het ov mogen: Vlaardingen, Schiedam, Lansingerland en Nissewaard. In Krimpen aan den IJssel is er gratis openbaar vervoer voor álle minima.

En in de rest van het land?

Ouderenbonden waarschuwen weleens voor een ‘lappendeken’. Begrijpelijk ook wel, elke gemeente heeft weer een eigen beleid. Wel is er een landelijke kortingsregeling voor 62-plussers, maar die vervalt per 1 januari. 

Wat betekent het eigenlijk voor ouderen als ze niet meer gratis kunnen reizen?

Ombudsman Rotterdam Rijnmond Marianne van den Anker waarschuwt in een brief aan het stadsbestuur: ‘Hoewel gratis OV geen recht is, is mobiliteit voor veel inwoners wél een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. Het bepaalt in belangrijke mate of mensen zelfstandig boodschappen kunnen doen, medische afspraken kunnen nakomen, familie en vrienden kunnen bezoeken en kunnen deelnemen aan sociale en maatschappelijke activiteiten.’

Wanneer verdwijnt het gratis ov voor ouderen?

Dat is nog niet bekend. Het coalitieakkoord waar het voornemen in staat, is een plan voor komende vier jaar. De plannen gelden voor de periode van nu tot 2030. Maar bij de plannen houdt de coalitie rekening met een toekomstig Rotterdam in 2050. 

Komt er een alternatief?

Dat moet allemaal nog concreet worden. Er kan een regeling komen waarbij wordt uitgegaan van een inkomensgrens van 110 procent van het sociaal minimum. Daarbij zal de gedachte zijn dat mensen boven die grens zelf hun reis kunnen betalen. En in het coalitieakkoord staat dus dat het AOW-tegoed hoger wordt. Of dat evenveel voor mensen oplevert als gratis ov zal per persoon verschillen.

Hoe nu verder?

Na al het rumoer en die weggestemde motie brak de vakantieperiode aan. Maar dat het laatste woord over deze kwestie nog niet gezegd is, lijkt wel duidelijk.