In 1898 werd het Witte Huis opgeleverd, Rotterdam bouwt dus al 125 jaar de hoogte in

Rotterdam - Het is dit jaar 125 jaar geleden dat Rotterdam besloot de hoogte in te bouwen. We begonnen er mee toen in 1898 het Witte Huis werd opgeleverd. En we hielden er nooit meer mee op. Rotterdam is een stad zonder hoogtevrees, zoals het boek van Emiel Arends over die 125 jaar heet. We namen de geschiedenis van de Rotterdamse hoogbouw met hem door.

Door Emile van de Velde

Emiel Arends

“Ik werd na mijn studie planologie gevraagd om te komen werken bij de ontwikkeling van de Kop van Zuid en daarna bij het gebied rond Rotterdam Centraal. Ik ben nu 25 jaar stedenbouwkundige bij de gemeente Rotterdam en ik houd me inmiddels met meer dan alleen hoogbouw bezig. Ik woon zelf in Middelland. Ik heb wel een paar keer gedacht om hoog te gaan wonen. In Casanova of The Muse op het Wijnhaveneiland. Of in New Orleans, wat ik de allermooiste toren van Rotterdam vind. Maar wonen in hoogbouw is zó populair, dat ik altijd te laat was. Uit onderzoek blijkt dat Rotterdammers in hoge torens altijd veel meer tevreden zijn over hun woning dan mensen in álle andere woningtypes in de stad. Er wordt trouwens pas sinds 1990 echt hoog gewoond, toen werd de Weenatoren opgeleverd.”

Het Witte Huis

“Het Witte Huis was met 42 meter lange tijd het hoogste kantoorgebouw van Europa, alleen woongebouw Queen Anne’s Mansion in Londen was met 43 meter hoger. Mijn boek begint met het Witte Huis, maar eigenlijk beschouw ik het gebouw niet als de echte start van de Rotterdamse hoogbouw. Het Witte Huis werd immers nog op een ‘oude’ manier gebouwd.”

De Bergpolderflat

“De Bergpolderflat was het eerste Rotterdamse gebouw dat op een moderne manier werd gebouwd gebouwd. De flat werd in 1935 ontworpen, is dertig meter hoog en daarmee twee keer zo hoog als de negentiende-eeuwse bebouwing eromheen. De Bergpolderflat was het eerste stalen skeletgebouw van Nederland en is grotendeels prefab gebouwd. Sowieso is Rotterdam in al die jaren heel vaak het eerste geweest als het om bouwen in Nederland ging.”

Het bombardement

“Het klopt dat Rotterdam zonder het bombardement van 1940 nooit de hoogbouwstad was geworden die het nu is. Dan hadden we nu een beschermd stadscentrum gehad zoals veel Nederlandse steden. Het is trouwens niet zo dat de hoogbouw van nu op braakliggende stukken grond uit de oorlog is gebouwd. Vrijwel alle torens staan op plekken waar eerst wederopbouw is gesloopt.” 

De grens van 100 meter

“De Medische Faculteit, nu Erasmus MC, is het eerste gebouw in Rotterdam dat boven de 100 meter uitkwam. Bij oplevering in 1966 was het 114 meter hoog. Komende jaren gaan we de grens van 200 meter over.”

Lees verder onder de foto.

‘Dit jaar begint de bouw van de Baantoren en waarschijnlijk ook The Sax (zie beeld van bpd), allebei hoger dan 150 meter.

Brand in de Leuveflat

“In 1978 was er brand in de Leuveflat en bij het blussen kwam de brandweer erachter dat ze er met hun ladders niet bij konden. Dat is de reden geweest dat er voor het eerst veiligheidseisen zijn gemaakt. Die eisen veranderen met de hoogte, daarom zie je vaak dat torens net binnen die eisen vallen of meteen een stuk hoger zijn.”

Leergeld

“Er is in de loop van de jaren veel geleerd. We kunnen tegenwoordig veel eerder inschatten of er een tochtgat rond een nieuwe toren ontstaat. Een van de trucs is veel torens bij elkaar te bouwen, dan vormt dat een soort heuvel waar de wind overheen gaat, een mooi voorbeeld is het Wijnhaveneiland. Een ander belangrijk punt: iedere Rotterdammer vond het mooi om de skyline vanaf de Van Brienenoordbrug te zien, maar niemand liep er graag langs. Om te zorgen dat het ook op straat leuk is, hebben we het plintenbeleid ontwikkeld, met slankheidsregels. Dat betekent dat onderaan de toren altijd een voet moet zijn die breed genoeg is om ook winkels en horeca te vestigen. Zo zorg je dat de stad levendig wordt.”

De lift

“Het belangrijkste jaartal voor de ontwikkeling van hoogbouw is natuurlijk helemaal niet het jaar dat het Witte Huis werd opgeleverd. Nee, het belangrijkste jaartal is 1853. Toen werd de lift uitgevonden.”