In Rotterdams grootste voedselbos is bijna alles eetbaar

Rotterdam - Rotterdammers die hebben opgelet weten het misschien al, maar Rotterdam is sinds een paar jaar een echt voedselbos rijker. Op terrein van Trompenburg Tuinen & Arboretum is door Coöperatie Ondergrond Voedselbos De Overtuin vormgegeven. “We willen de ogen van de vaak nietsvermoedende bezoekers openen en ze laten nadenken over hoe we met eten omgaan en eten verbouwen.

door Nynke Vermaat

“Voor mensen die van de botanische tuin naar het voedselbos lopen, is het soms nogal een cultuurshock”, vertelt Hester Avis, zakelijk directeur bij Trompenburg. “Want van de nette perken en witte paden kom je hier op bemoste en modderige weggetjes.” 
Het contrast is inderdaad best groot. In het voedselbos staan minder bloemen en de herfstblaadjes mogen er lekker blijven liggen.

Het voedselbos-principe

Een voedselbos is een plek voor landbouw, maar dan op een andere manier dan we vaak zien. Van velden met één gewas, zoals aardappelen of spruitjes, is geen sprake. In een voedselbos zijn verschillende lagen begroeiing geplant die een ecosysteem op zichzelf vormen. Zo legt Paul de Graaf van Coöperatie Ondergrond uit. “Er zijn grote bomen, kleine bomen, kruiden en klimplanten. De verschillende begroeiing werkt zo samen, dat er altijd genoeg voeding in de bodem aanwezig is en plagen of ziektes amper voorkomen. Behalve het oogsten, heb je er weinig werk aan.” In een voedselbos staan meerjarige planten, die niet (zoals op een akker) jaarlijks herplant hoeven te worden. Dit ziet er ook in de winter aantrekkelijk uit.

Opgeofferd

Zo’n 1,5 hectare van het in totaal 8 hectare grote Trompenburg is voedselbos geworden. Voor de aanleg van het bos was Trompenburg bereid paden en perken van de botanische tuinen op te offeren. “Maar veel is gebleven hoor. Het is onze collectie, onze schilderijen als het ware, dus daar zorgen we goed voor”, zegt Hester.

Lees verder onder de foto

Paul en Hester naast de daslook in het voedselbos.

Educatie en productie

De Overtuin ziet er voor de leek nog best nieuw uit. In 2018 opende het voedselbos, dus de aangeplante bomen zijn nog niet zo groot. Toch valt er al genoeg te oogsten. “We leverden gefermenteerde en gepekelde producten af aan catering en aan het pop-up restaurant van Trompenburg. Ook vanuit horeca groeide de vraag”, vertelt Marly Bonten, van Ondergrond. “Maar wat dat betreft gooide corona roet in het spreekwoordelijke eten.”

“Op termijn kan hier een aardige hoeveelheid fruit, noten, kruiden en scheuten vandaan komen,” vertelt Paul, “maar De Overtuin is er meer voor educatie dan voor productie.” Ook Hester benadrukt dat. “Het is hier een experiment om te leren welke invloed planten op elkaar hebben en om het voedselbos-principe te laten zien aan Rotterdammers.” Alsof het zo gepland is, komen twee docenten aan die ‘voedselboslessen’ voor basisscholen aan het voorbereiden zijn.

Ook voor thuis

“De droom is om de kennis bij het publiek te vergroten en ze anders te laten kijken naar voedselproductie”, aldus Hester. “Het zou tof zijn als we hier mensen kunnen inspireren het principe toe te passen in hun eigen tuin”, vult Paul aan.

Hoewel het voedselbos bijna helemaal eetbaar is, is het niet de bedoeling dat bezoekers komen wildplukken. “Er groeien ook giftige planten”, verklaart Hester. “Wie wil proeven kan bij de proeverij van een gids van de coöperatie aansluiten.”

Voedselbostuin was er eerst

In 2013 heeft Ondergrond het eerste voedselbos van Rotterdam aangelegd bij park de Nieuw Plantage. “Een voedselbos is eigenlijk een halfopen bos, zodat alle begroeiing licht krijgt. Maar in de stad is vaak geen ruimte voor grote bomen. Dan spreken we van een voedselbostuin. De Overtuin is in dat opzicht uniek als stedelijk voedselbos mét grote bomen”, zegt Paul.

Plantjes kopen

In het eerste weekend van mei kunnen tuinliefhebbers planten komen kopen bij de ‘Eenjarigen verkoop’ van Trompenburg. Deze planten gaan in één jaar van zaad naar plant en weer naar zaad. Op afspraak worden opgekweekte planten verkocht. Zie trompenburg.nl.