Rotterdam snakt naar verkoeling, maar daklozen kunnen nergens aan de hitte ontsnappen

Rotterdam - De komende dagen wordt het weer warm - en niet zo’n beetje ook. De meeste mensen kunnen binnen met airco of een ventilator ontsnappen aan de hitte, maar dat geldt lang niet voor iedereen. Want was als je dakloos bent en niet de luxe hebt van een verkoelend huis? Raphaella Flam, verpleegkundige bij de Pauluskerk, noemt de hitte voor deze groep mensen geen ongemak, maar echt een “serieus gezondheidsrisico”. 

Deze zomer gaat de boeken in als een van de warmte zomers in een lange tijd. De afgelopen weken zijn temperaturen van ver in de 30 graden eerder de regel dan de uitzondering. Ook donderdag en vrijdag kunnen we onze borst weer natmaken voor temperaturen boven de 30. Tegelijkertijd kampt onze stad al jaren met een toenemend aantal van daklozen. 

Extreme temperaturen hebben grote gevolgen

En over die twee factoren samen maakt de Pauluskerk zich elk jaar opnieuw zorgen. “Vanuit de Straatzorg van de Pauluskerk zien we elk jaar opnieuw wat extreme temperaturen betekenen voor mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats. Urenlang in de zon. Te weinig drinkwater, beperkte toegang tot schaduw en rustplekken. En vaak ook lichamelijke of psychische kwetsbaarheid maken dat de gevolgen van hitte snel kunnen oplopen”, zo schrijft Flam op de Facebook van de Pauluskerk.

Uitdroging, oververhitting en verergering van bestaande gezondheidsproblemen liggen voortdurend op de loer. “We hebben van dichtbij meegemaakt dat een dakloze bezoekster is overleden na te zijn getroffen door een hitteberoerte.” 

Veel voorzieningen zijn overdag beperkt toegankelijk of zijn niet ingericht om langdurig verkoeling te bieden. “Wie geen eigen plek heeft, is afhankelijk van wat de stad beschikbaar stelt. Juist daarom zijn laagdrempelige opvanglocaties, openbare drinkwatervoorzieningen, schaduwplekken en extra aandacht vanuit zorg- en hulpverleners van groot belang.” 

Afzien in de binnenstad 

Zeker in de binnenstad van Rotterdam is het afgezien, want de stad kent weinig groen, weinig schaduw, en juist heel veel beton, steen, staal en glas. Hierdoor is het in de stad dus vaak warmer dan de daadwerkelijk temperatuur op de thermometer. Er is inmiddels wel zoiets als een ‘koele kaart’, waarop locaties staan met airconditioning, buitenlocaties met veel schaduw en plekken waar gratis drinkwater beschikbaar is. 

Maar dat is niet genoeg, stelt de Flam. De moderne stad heeft volgens opvangplek ook een duidelijke keerzijde en dat is de hittestress. “Vierkante meters wel beschikbaar voor tientallen ‘iconen’, nauwelijks wat vrij voor bomen. Willen we de stad vergroenen, begin dan niet op de daken, maar op de plekken waar mensen verblijven. Hanteer de menselijke maat. Begin op de straat. Maak bomen de Rotterdamse Iconen.” 

Gevolgen van klimaatverandering ongelijk verdeeld  

Volgens Flam maakt hitte zichtbaar “hoe ongelijk de gevolgen van klimaatverandering verdeeld zijn”. “Mensen die al in een kwetsbare positie verkeren, worden het hardst geraakt. Dakloosheid is niet alleen een woonprobleem; het is ook een gezondheidsvraagstuk. En tijdens warme periodes wordt dat pijnlijk duidelijk.” 

Simpelweg een flesje water aanbieden, iemand wijzen op een koele plek of gewoon vragen hoe het gaat, kan volgens Flam al een verschil maken. Maar uiteindelijk vraagt het probleem op structurele oplossingen. “Voldoende passende opvang, toegankelijke zorg en vooral een duurzame aanpak van dak- en thuisloosheid.”