Duizenden kinderen zullen nooit weten hoe het leven zou zijn gelopen zonder toeslagenschandaal, voor hen is er nu RiSE

Rotterdam - Vrijwel alle handen gaan omhoog in de zaal van Podium Islemunda. De vraag was wie er gedupeerd is door het toeslagenschandaal, of iemand kent. Ongeveer 10.000 mensen in Rotterdam zijn getroffen door dat schandaal. Hun kinderen zijn inmiddels volwassen, maar worden nog dagelijks geconfronteerd met de gevolgen.

Door Emile van de Velde

Tijdens 90 Minutes With… van Stichting Confro stond de avond gisteren (vrijdag 12 juni) in het teken van jongeren die gedupeerd zijn door het toeslagenschandaal. De speciale editie was een initiatief van wethouder Abigail Norville en prinses Laurentien van Oranje om Rotterdamse jongeren beter te vinden en ze vervolgens beter en sneller te helpen naar herstel.

Jarenlang moesten mensen onterecht kinderopvangtoeslagen terugbetalen aan de belastingdienst. Ze kwamen diep in de schulden. Met alle gevolgen voor hun kinderen. En sinds dat een jaar of acht geleden bekend werd, is er nog steeds geen recht gedaan aan de slachtoffers.

Kinderen van toen

Sterker nog: er is een hele nieuwe generatie gedupeerden opgestaan. Kinderen van toen die nu volwassen zijn. En nooit zullen weten of hun leven wellicht anders had kunnen lopen.

“Hoe mijn leven nu zou zijn zonder het toeslagenschandaal? Had ik dan wel mijn HBO-studie kunnen afmaken? Xavianey vraagt het zich nog dagelijks af. Ze is nu 32. En was een jaar of 10 toen haar vader opeens in ernstige financiële problemen kwam. “Eerst had ik alles van K3. Even later moesten we naar de Voedselbank en had ik drie, vier dagen dezelfde kleding aan.”

‘Alles ging kapot’

Nashairo is nu 26: “Tot ik 12 jaar was, kon alles. We gingen met de hele familie naar Eurodisney. En toen ging alles kapot. Mijn moeder had drie bedrijven, ze is het allemaal kwijtgeraakt. Opeens was er een switch, en ging mijn leven van heel goed naar heel slecht.” 

Queensuhaily (Queen): “Smeken dat we niet het huis uitgezet zouden worden, geen water of elektriciteit meer, douchen bij de buren. Toen ik klein was, leek dat allemaal normaal. Later kon ik het pas plaatsen.”

Lees verder onder de foto.

Xavianey op het podium van Islemunda in IJsselmonde: ‘We zijn er bijna, we zijn er bijna, we zijn er bijna. Maar nog niet helemaal...’ Foto: Rhalda Jansen

Zelfverzonnen vakantie

Kinderen van een jaar of 10 snapten vaak niet wat er aan de hand was. Waarom het leven van hun ouders zo brak. Ze ontdekten pas jaren later waarom er toen geen eten was, ze geen nieuwe kleding meer kregen of niet op een sportclub konden. Waarom ze nooit op vakantie gingen en waarom klasgenootjes op school een heel ander leven hadden. Zoals Xavianey het zegt: “Op de eerste schooldag na de zomer vertelde ik altijd over een zelfverzonnen vakantie.”

Excuusbrief van de regering

Xavianey: “Twee jaar geleden kreeg ik een excuusbrief van de regering. Ik dacht eerst dat het nep was. Ik vertrouw de overheid niet zo snel meer. Maar toen kwam ik er dus achter wat er vroeger precies gebeurd was. Ik weet nog steeds niet precies wat ik daarbij moet voelen, probeer het nog een plekje te geven.” Nashairo raakte zelf óók in de schulden, in plaats van een zorgverzekering te betalen deed hij boodschappen voor thuis. “Ik heb het er mentaal erg moeilijk mee. Het is heel naar wat er gebeurd is, om het zo maar te zeggen. Wat ik echt voel, kan maar beter niet in de krant komen.”

Hoop, en strijd

Er worden traantjes weggepinkt in Islemunda. Uiteraard. Maar wat vooral opvalt is de zelfbewuste vastberadenheid van al die ‘kinderen’. Prinses Laurentien van Oranje benadrukt herhaaldelijk dat niemand alleen hoeft te staan. Dat er hoop is. En dat je samen moet strijden. 

En dat doen ze.

Queen was in maart Rotterdammer van de Week bij De Havenloods. Zij trekt volle zalen met Breaking the Silence. “Sinds ik heb geleerd me uit te spreken, probeer ik anderen te helpen.” Nashairo is bezig met een serie fotoportretten van gedupeerde jongeren. “Ik wil er 100 maken. Om te beginnen, want er zijn er wel 50.000.” Xavianey staat op één van die foto’s. Terwijl we die op groot scherm zien, draagt ze op het podium haar poëzie voor: ‘We zijn er bijna, we zijn er bijna, we zijn er bijna. Maar nog niet helemaal...’

Lees verder onder de foto.

Queen, Abigail Norville en prinses Laurentien. Queen en Norville kennen elkaar al langer. Toen de wethouder zag dat de steun van de gemeente niet altijd toereikend was, hielp ze Queen alsnog aan de laptop die ze voor haar nieuwe carrière nodig had. Foto: Rhalda Jansen

Met RiSE jongeren helpen door naar ze te luisteren

De gemeente Rotterdam en prinses Laurentien trekken sinds begin dit jaar intensief samen op om jonge gedupeerden van het toeslagenschandaal te helpen. Laurentien trekt samen met de gemeente Rotterdam op. Ze doet dat al jaren, maar loopt bij de overheid vaak tegen muren aan. In Rotterdam heeft ze andere ervaringen. “Hier zit ik met een overheid om de tafel die écht om mensen geeft. Ze zeiden meteen ‘ja, dit gaan we doen, we moeten dit fixen’. Toen ik dat hoorde, die eerste vergadering, heb ik gehuild...”

Waar zaken als financiële genoegdoening voor het verleden bij de landelijke overheid liggen, biedt de gemeente ondersteuning bij toekomstplannen aan. Bijvoorbeeld bij het oplossen van schuldenproblematiek, het vinden van een baan of een studie, mentale problemen. 

Via Stichting (Gelijk)waardig Herstel (SGH) werden door luisterend schrijvers al duizenden verhalen van gedupeerden verzameld en voorgelegd aan schade-analisten die bepalen of iemand recht heeft op schadevergoeding. Daarbij ging het om de volwassenen, de ouders. Nu richten Laurentien en wethouder Abigail Norville zich op hun kinderen. Met RiSE.

Want de tijd begint te dringen. Tot 1 september 2027 kunnen Rotterdamse jongeren en ouders ondersteuning van de gemeente aanvragen. Hoeveel mensen er precies in aanmerking komen, is niet bekend. Wel duidelijk is: de ongeveer 10.000 Rotterdammers die in de problemen kwamen, hebben allemaal kinderen.

Voor hen is er nu RiSE. Ze kunnen hun verhaal vertellen aan luisterbuddy’s. De buddy’s luisteren, zonder oordeel. En de verhalen worden opgenomen. Zodra alles verteld is, rolt er met behulp van ai een plan van aanpak uit. De jongeren hebben de regie, bepalen zelf wanneer het klaar is en of ze met dat plan van aanpak verder kunnen. 

Er zijn nu 27 jongeren aan de beurt geweest, deze zomer volgen er nog 100. En er worden dus 100 luisterbuddy’s gezocht. Iedereen kan zich aanmelden via riseherstel.nl.