Rotterdam brengt voor het eerst dak- en thuisloosheid in de regio in kaart

Rotterdam - De zogeheten ETHOS-telling gaat dinsdag 12 mei van start in Rotterdam. Samen met tientallen organisaties brengt de gemeente in kaart hoeveel mensen dak- of thuisloos zijn. Het gaat om een brede telling, die niet alleen kijkt naar mensen op straat of in de opvang, maar ook naar wie bijvoorbeeld bij vrienden op de bank slaapt of geen vaste woonplek heeft.

Rotterdam doet mee aan de landelijke ETHOS-telling van de Hogeschool Utrecht en het Kansfonds. In totaal zijn er dit jaar 96 gemeenten in 11 regio’s betrokken. Volgens onderzoeker Marjam Smeekens van de Hogeschool Utrecht zijn tellingen zoals deze hard nodig: “De bestaande landelijke cijfers geven geen goed beeld op gemeentelijk niveau. Terwijl juist daar de behoefte ligt om beleid te maken. Met deze brede definitie van zeven categorieën brengen we veel meer vormen van dakloosheid in beeld.” Daarbij gaat het dus ook om kinderen, ouderen en mensen die niet letterlijk op straat slapen, maar wel zonder vaste woning leven.

De telling is een zogenoemde ‘point-in-time’-meting: een momentopname van de situatie op één dag. Professionals vullen voor elke persoon die zij kennen een vragenlijst in. Daarin staan geen namen of adressen, zodat de gegevens anoniem blijven.

Grote regionale samenwerking

In de regio Rotterdam werken zo’n 90 organisaties mee, verspreid over onder meer Ridderkerk, Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland en Albrandswaard. In totaal zijn meer dan 300 professionals betrokken.

Het gaat om uiteenlopende partijen: van opvang- en zorgorganisaties tot buurthuizen, kerken en woningcorporaties. Ook organisaties die minder voor de hand liggen, zoals ziekenhuizen en het Jeugdeducatiefonds, doen mee.

‘Dakloos is meer dan buiten slapen’

Ervaringsdeskundige Maikel benadrukt het belang van die bredere blik: “Dakloos zijn is niet alleen buiten slapen. Ik heb twee jaar lang geen eigen sleutel gehad en sliep op de bank bij een vriend. Je bent altijd te gast, hebt geen privacy. Dat vreet aan je.”

Volgens hem is hulp vaak lastig te vinden. “Zonder zorgvraag of duidelijke ‘problematiek’ val je snel tussen wal en schip. Voor mij was Stichting Ontmoeting uiteindelijk een redding.”

Meer inzicht voor beleid

De gemeente Rotterdam hoopt met de telling beter zicht te krijgen op de werkelijke omvang en aard van dak- en thuisloosheid. Dat moet helpen om beleid gerichter in te zetten, bijvoorbeeld op het gebied van preventie en hulp aan mensen die economisch dakloos zijn.

Wethouder Ronald Buijt (Zorg, Ouderen en Jeugdzorg) noemt de samenwerking belangrijk: “Het zegt veel dat zoveel organisaties meedoen. Dat laat zien dat de stad dit probleem serieus aanpakt. Wij zijn vooral benieuwd naar de uitkomsten.”

Landelijk beeld in zicht

De resultaten van de vierde ETHOS-telling worden op 9 december 2026 verwacht. Dan doen in totaal 220 gemeenten mee. Volgens de onderzoekers kan er daarmee voor het eerst een betrouwbaar landelijk beeld ontstaan van dak- en thuisloosheid in Nederland.

“Alleen met goede cijfers kun je het probleem echt aanpakken”, zegt Smeekens.