A Minute of Shelter - Een minuut schuilen, een leven lang gevangen

Rotterdam - Sommige monumenten trekken je aan - daar móét je gewoon heen. Op de Coolsingel staat sinds 25 november, Orange the World Day, de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen: ‘A Minute of Shelter’. Bart Bos kon er niet omheen en deelt zijn gedachten met de lezers.

Een plek die je even vasthoudt, waar je niet om de verhalen heen kunt die zich tussen de stenen hebben vastgezet.

Het monument is ontstaan uit een verlies dat nooit had mogen bestaan: de gewelddadige dood van Hümeyra, zestien jaar, kind nog. Vermoord door haar ex in de fietsenstalling van haar school. Haar naam hangt als een echo boven het monument, maar dit werk draagt de stemmen van velen.

Van alle vrouwen die in stilte leefden, in angst.

Van alle slachtoffers voor wie de badkamer, afgesloten met een simpel slot, de enige plek was waar even adem kon worden gehaald — een flinterdun schild in een huis dat geen thuis meer was.

Kunstenaar Narges Mohammadi verbeeldde die ruimte: een kale badkamerwand, kil en eerlijk.

Op de vloer een tas, half open — een symbool van vluchten. Van de poging om weg te komen, een poging die soms nooit lukt of te laat komt.

Een tas die fluistert: ga.

Een muur die antwoordt: blijf nog even veilig.

Twee zinnen die voor veel vrouwen de hele dag met elkaar in gevecht zijn.

Rotterdam draagt het verdriet van stijgende cijfers: de stad met het meeste geweld tegen vrouwen. Het klinkt als statistiek, maar achter die cijfers schuilen huizen met dunne muren, kinderen die te veel horen, vrouwen die hun stem kwijt zijn geraakt in het overleven.

En telkens weer verschijnt het in het nieuws — bijna dagelijks — alsof pijn en verdriet een vaste rubriek zijn geworden.

Als man, als voorbijganger, als mens vraag ik mezelf, staande bij het monument, af hoe liefde kan kantelen in angst, in pijn.

Hoe iemand handen kan gebruiken om te breken in plaats van te dragen.

Hoe het woord nee kan verdwijnen in het woordenboek van een dader, terwijl het bij een slachtoffer steeds luider klinkt, maar nooit wordt gehoord.

Monumenten, marsen, manifestaties — we blijven ze maken.

Ze zijn de stemmen van hen die niet meer kunnen spreken.

Maar ze zijn ook voor ons: de samenleving, de kijkers, de mannen die soms moeten leren luisteren voordat het te laat is.

Want geweld stopt niet met stilte.

Geweld stopt met bewustzijn.

Met kijken, écht kijken.

Met het besef dat liefde nooit pijn hoort te doen.

En dus staan we stil bij dit monument.

Want in die ene minuut schuilen, schuilt een oproep aan ons allemaal: dat niemand ooit nog een badkamer nodig heeft om veilig te zijn.

(Bart Bos)