Katendrecht: een stereotiep voorbeeld van hoe sekswerk uit de stad verdween

Rotterdam - Katendrecht, een wijk van slechts één vierkante kilometer, heeft een bijzondere rol gespeeld in de ontwikkeling van Rotterdam en haar rosse buurten. In de wetenschapspodcast Stadswandelingen vertelt Vincent Baptist, die onderzoek deed naar de ‘pleziergeschiedenis’ van de voormalige rosse buurt ‘De Kaap’, dat Katendrecht in de vroege twintigste eeuw een belangrijke plaats werd voor sekswerk vanwege de havenindustrie.

Door Bart Huijser

Baptist vertelt, al wandelend in het donker over het schiereiland, dat de zeelui die aan wal kwamen in Katendrecht graag in hun ‘behoeften’ voorzien wilden worden. Dit leidde tot een natuurlijke aantrekkingskracht voor gezellige cafés, maar ook voor sekswerkers. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd Katendrecht bekend als dé rosse buurt van Rotterdam.

De wijk was levendig volgens Baptist: arbeiders, kleine winkeliers, en sekswerkers – ze leefden harmonieus samen. “De sekswerkers droegen ook gewoon bij aan de lokale economie door inkopen te doen bij buurtwinkels en cafés en pasten ook geregeld op de kinderen van Katendrechters.”

Aan het begin van de jaren 70 veranderde die dynamiek. “Buitenstaanders, aangetrokken door de reputatie van de buurt, begonnen panden op te kopen en installeerden sekswerkers van buiten Rotterdam en zelfs buiten Nederland.” De toename en bedrijvigheid van sekswerkers zette de harmonieuze verhoudingen op scherp.

Lees verder onder foto >

Vincent Baptist, die onderzoek deed naar de ‘pleziergeschiedenis’ van de voormalige rosse buurt ‘De Kaap.

Buurtbewoners klaagden al langere tijd over de seksindustrie op Katendrecht. Zo uitte het actiecomité ‘Redt Katendrecht’ hun zorgen over de verloedering van de buurt en het gemeentebeleid. Het resulteerde in kleine confrontaties en persoonlijke aanvallen over en weer, zoals stenen door de ramen van actieleiders en bordeelhouders. “Uiteindelijk trad de gemeente niet hard op en verdween het sekswerk geleidelijk naarmate havenactiviteiten zich verplaatsten naar de Maasvlakte,” aldus Baptist.

Sekswerk in 2024

In de podcast is ook Venny Lugard te horen. Zij is sekswerker in Rotterdam en werkt daarnaast als coördinator bij Door2Door, een diensten- en infocentrum voor sekswerkers in de stad. Volgens haar voelt de huidige situatie voor sekswerkers dubbel. “Sinds kort zijn er verbeteringen. Zo mogen sekswerkers bijvoorbeeld zakelijke rekeningen openen en verzekeringen afsluiten. Maar aan de andere kant is er een sterk stigma en veel onbegrip vanuit de samenleving en beleidsmakers.” Volgens haar komt dit doordat sekswerkers vaak moeite hebben een veilige en legale plek voor zichzelf te regelen, waardoor stereotypen over illegaliteit en uitbuiting blijven bestaan.

De geschiedenis van Katendrecht laat zien hoe sekswerk uit een stad kan verdwijnen, maar Lugard benadrukt dat de vraag naar het ‘oudste beroep ter wereld’ in een havenstad als Rotterdam groot blijft. Daarom verdienen de problemen ook meer aandacht. “Het beeld van de sekswerker die iemand in een donker steegje afwerkt klopt gewoon niet.” Er moet volgens Lugard meer gekeken worden naar de mooie kanten van sekswerk, namelijk “één van verbinding en liefde. Ik ken veel sekswerkers die vrijwillig hun diensten aanbieden. Mensen die soms lastig aan intimiteit of genegenheid komen, vinden bij hen juist een plek.” In plaats van sekswerk te zien als iets wat aan de rafelranden van de stad wordt weggestopt, zou sekswerk volgens Lugard een zichtbare plek moeten krijgen in Rotterdam.

Benieuwd of een erotisch centrum in Rotterdam misschien de positie van sekswerkers zou kunnen verbeteren? Het gehele interview is te beluisteren in de podcastaflevering Stadswandelingen via Spotify.