En toen verdween het Luchtspoor voorgoed uit het stadsbeeld...

Rotterdam - De geschiedenis van Rotterdam in de twintigste eeuw is uiteraard niet exact in 1900 bij de eeuwwisseling begonnen. In de historische rubriek ‘Oh ja, zo was het’ laten we wekelijks een beeld van Rotterdam uit de vervlogen jaren van de 20e eeuw de revue passeren. Aflevering 56. 

Sinds 1877 reden treinen tussen station Rotterdam-Centraal en de Nieuwe Maas over een 2,2 kilometer lang spoorviaduct dwars door de stad. Officieel heette dit viaduct het Binnenrotteviaduct, maar in de volksmond werd het het Luchtspoor genoemd. Het Luchtspoor sloot aan op de Willemsspoorbrug over de Nieuwe Maas en een draaibrug over de Koningshaven. Deze laatste werd in 1927 vervangen door een grotere hefbrug, De Hef.

Het Luchtspoor was van 1877 tot 1993 een onlosmakelijk onderdeel van het Rotterdamse stadsbeeld. Voor de een was de aanleg van het spoorwegviaduct een welkom modern symbool, voor de ander een aanslag op de historische binnenstad. Het traject liep van station Hofplein tot en met de bruggen over de Nieuwe Maas en de Koningshaven. Het viaduct werd op 28 april 1877 geopend als onderdeel van de door de Staat aangelegde spoorverbinding van Amsterdam naar België. Het is de enige spoorlijn in Nederland die dwars door het stadscentrum gebouwd is.

Om een verbinding met Amsterdam te kunnen maken moest de nieuwe spoorlijn uit de richting Breda aansluiten op de bestaande spoorlijn Amsterdam - Rotterdam die op het kopstation station Delftse Poort eindigde (ongeveer waar nu station Rotterdam Centraal ligt). Om de doortrekking mogelijk te maken werd een nieuw station Delftse Poort gebouwd. Het Luchtspoor kreeg ook een eigen station, midden in het centrum van Rotterdam: station Beurs. Na de oorlog zou station Beurs worden hernoemd tot station Blaak.

Om de scheepvaart doorgang te verlenen werden in de Wijnhaven en de Koningshaven draaibruggen gebouwd (twee pijlers hiervan zijn nu nog in de Wijnhaven aanwezig). Na verloop van tijd werd de doorgang in de Koningshaven te krap, daarom is daar in 1927 een veel grotere hefbrug gebouwd (De Hef).

Lees verder onder foto >

Zo zag het eruit bij de Meent! Foto: Flickr / rc burg

In de jaren 80 van de 20e eeuw waren de inmiddels ruim 100 jaar oude bruggen aan vervanging toe. Bovendien was de De Hef, die regelmatig geopend moest worden, een hinderlijk obstakel in de belangrijke noord-zuid spoorwegverbinding. Daarnaast was er behoefte aan uitbreiding van de spoorcapaciteit. Na veel discussie werd besloten de bruggen te vervangen door een viersporige tunnel op dezelfde plek, met een ondergronds station Blaak. Na een bouwperiode van 12 jaar werd de Willemsspoortunnel op 15 september 1993 geopend. Het Luchtspoor verdween uit het stadsbeeld.

In september 1993 werd met een laatste rit per stoomtrein afscheid genomen van het Luchtspoor. Veel Rotterdammers herinneren zich het geluid van die stoomfluit. Het Luchtspoor is vervolgens gesloopt. De Hef werd niet gesloopt, maar bleef staan als monument van het Rotterdamse spoorwegverleden.

De oude Luchtbrug (Luchtspoor) naast de Laurenskerk. Foto: beeldbank Rijkswaterstaat

Zie voor aflevering 55: