Rotterdam van 19TOEN in beeld: Waalhaven

Rotterdam - De geschiedenis van Rotterdam in de twintigste eeuw (19TOEN) is uiteraard niet exact in 1900 bij de eeuwwisseling begonnen. In deze rubriek laten we wekelijks een beeld van Rotterdam uit de vervlogen jaren van de 20e eeuw de revue passeren. Aflevering 46.

De Waalhaven is een van de gegraven havens aan de linker Maasoever van Rotterdam. Met haar oppervlakte van 310 ha. is ze het grootste gegraven havenbassin ter wereld. De Waalhaven mondt uit in de Nieuwe Maas en is daardoor via het Scheur en de Nieuwe Waterweg direct met de zee verbonden. In deze bijdrage laten we de aanleg van het gelijknamige vliegveld Waalhaven, waarvan geen spoor meer te vinden is, buiten beschouwing. Dit terrein werd later in gebruik genomen als bedrijventerrein. 

Op 13 juni 1907 nam de gemeenteraad van Rotterdam het besluit tot het aanleggen van de Waalhaven en tot onteigening daartoe van de polder Robbenoord en Plompert. De polder is in 1913 opgeheven. In 1907 werd ook begonnen met de eerste uitgravingen. De eerste weggegraven grond werd geborgen in het zuidelijke deel van de polders Robbenoord en Plompert, het latere vliegveld Waalhaven en tegenwoordige bedrijventerrein Waalhaven-Zuid. Daarna werd de vrijkomende grond gebruikt voor de aanleg van het Kralingse Bos.

In 1910 begon de 2e fase van de uitgraving en in 1912 vond de verbreding van de 2e fase plaats. Aan Westzijde van Waalhaven ontstond naast de loodsen van de Rotterdamse Droogdok Maatschappij het dorp Heijplaat, gebouwd om werknemers van de werf te huisvesten. Het dorp telde 315 eengezinswoningen, later kwamen daar nog zo’n 40 woningen bij. De verbinding van en naar dit dorp loopt via de noordzijde van het plangebied Waalhaven ZZ. In 1928 begon de 3e fase van de uitgraving, tot aan Waalhaven ZZ van het waterbekken. In 1930 vond de 4e en laatste grote uitbreiding plaats.

Tot de jaren 90 deed de Waalhaven dienst als overslaghaven van met name massagoed, kolen, erts, graan en containers. Het was indertijd een overslagplaats voor LASH-schepen (Lighter Aboard Ship, het soort schip dat gestandaardiseerde duwbakken vervoert). De bakken die er nu nog liggen worden voornamelijk gebruikt voor opslag. 

Er zijn veel bekende scheepvaartbedrijven gevestigd aan de Waalhaven. Men vindt er ook Smit Internationale, die er zijn bokken en havensleepboten afmeert. Aan de zuidzijde van de Waalhaven hebben ligplaatsen voor de binnenvaart plaats gemaakt voor een bedrijventerrein, waar aan de haven en/of aan het water gerelateerde bedrijven, zoals Deltalinqs, hun kantoor op het opgespoten land hebben laten neerzetten.

De Waalhaven heeft de afgelopen jaren een indrukwekkende metamorfose ondergaan. Havenbedrijf Rotterdam ontwikkelde dit gebied samen met de gemeente en het bedrijfsleven tot hét maritiem, industrieel en logistiek servicecluster van Rotterdam. De openbare ruimte is opgeknapt, de bereikbaarheid vergroot en de verkeersdoorstroming verbeterd – een enorme impuls voor de uitstraling van dit gebied. Naast kleine en middelgrote bedrijven zijn in de Waalhaven internationals en prominente maritieme spelers gevestigd, zoals Boskalis, MSC en Steinweg.

De toenmalige ‘graanhoek’ van de Waalhaven rond 1975 waar drijvende elevatoren graan losten en dat direct oversloegen in langszij gemeerde binnenschepen. Foto: Dick Rijnecke

Voor aflevering 45 zie: