Verloren gewaand boek over goede manieren voor kinderen van Erasmus te zien in de bieb
Algemeen 130 keer gelezenRotterdam - Tijdens de jaarlijkse Erasmusweek (24 tot en met 31 oktober) laat Bibliotheek Rotterdam voor het eerst La civilité puerile zien: een Franse bewerking van Erasmus’ handboek over goede manieren voor kinderen. Het boekje uit 1609 was verloren gewaand en is nu onderdeel van de Rotterdamse UNESCO-Erasmuscollectie.
Het exemplaar (ook wel bekend als een ‘lost book’, een boek dat nergens meer te vinden is) kwam naar Rotterdam via een antiquaar uit Austin, Texas, die de Erasmuscollectie van Bibliotheek Rotterdam kende en het opgedoken boekje aanbood. John Tholen, conservator: “Door het terugvinden van zo’n ‘verloren boek’ hebben we een onbekend puzzelstukje gevonden over de geschiedenis en invloed van Erasmus’ ideeën. Dit exemplaar is het enige overgebleven ter wereld van een oplage van misschien wel 1.000. Het was meer een gebruiksboek dan een bewaarboek, en is daardoor waarschijnlijk niet bewaard gebleven in bibliotheken. Het is heel bijzonder dat we deze editie ruim vier eeuwen later aan onze erfgoedcollectie kunnen toevoegen.”
Op 30 oktober zal Tholen het boekje aan het publiek laten zien tijdens ‘Erasmus uit de Kluis’. Dan haalt hij de bijzonderste stukken uit de erfgoedkluis om stil te staan bij het verhaal van Erasmus als voorvechter van vrede en tolerantie.
‘Goede manieren voor kinderen’
La civilité puerile is een vertaalde bloemlezing uit Erasmus’ De civilitate morum puerilium (1530), ‘Goede manieren voor kinderen’. Volgens Erasmus verdiende opvoeding de volle aandacht, omdat de jeugd de toekomst heeft. Het boekje laat zien hoe manieren die nu vaak vanzelfsprekend zijn, dat in die tijd nog niet waren. Zoals ‘Het is ronduit belachelijk trompetgeluiden te maken met je neus: laat dat maar aan hoornblazers en olifanten.’ Of: ‘Als een ander niest, moet jij hem gezondheid toewensen (let daar goed op).’ En: ‘Ga pas aan tafel nadat je je handen hebt gewassen en knip ook je nagels.’
Erasmus sluit het boekje af met een zin die nog altijd klopt: ‘Niemand kan zijn ouders of zijn vaderland kiezen, maar iedereen kan zijn karakter en zijn manier van leven bepalen.’
Erasmuscollectie
De Rotterdamse Erasmuscollectie is de grootste verzameling boeken van en over Erasmus ter wereld met meer dan 3.000 boeken van Erasmus gedrukt voor 1900 en nog eens zo’n 3.000 boeken en publicaties van na 1900. In 2023 heeft UNESCO de Rotterdamse Erasmuscollectie toegevoegd aan het Memory of the World Register, als erfgoed dat van wereldbelang is voor de mensheid.
