Van tropisch zwemparadijs tot Rotterdams jeugdsentiment: dit was het iconische Tropicana

Rotterdam - Zwemmen kan je er inmiddels niet meer, maar vergeten is de plek nog niet: Tropicana. Het overkoepelende subtropische zwemparadijs langs de Maas met een beruchte reputatie. Want naast een ‘tropische vakantie in eigen stad’, stond de plek ook bekend om de viezigheid, onveiligheid en vervelende zwembadgasten. 

Door Cassandra Oostrom

Het verhaal van Tropicana heeft haar begin in 1980. Niet in Rotterdam, maar in Zeewolde. Daar presenteerde Sporthuis Centrum als hoogtepunt van het hypermoderne nieuwe bungalowpark de Eemhof een wereldprimeur: een overkoepeld subtropisch zwemparadijs. Rotterdam bleek, vanwege de economische crisis en zoektocht naar een nieuwe identiteit, een ideale plek om zo’n nieuw zwemparadijs neer te zetten. Het gebied langs de Maasoever moest op de kaart komen te staan voor toeristen en de hoop was dat Tropicana dat zou doen.

Tropicana kreeg de naam Tropicana omdat het een tropisch paradijs moest naboosten, midden in de stad, met een zwembad, TropiSauna, Beauty en Thermae Center AquaSana, draaiend Restaurant La Meuse, pizzeria, pannenkoekenhuis en Bazar Tropicana en een winkelgalerij. Het watergedeelte had een golfslagbad, wildwaterbaan, buitenzwembad met panoramaterras, twee familieglijbanen en vier buisbanen, een kinderbad, een stroomversnelling, drie jaccuzi’s, watervallen, een saunacentrum, een solarium in de vorm van een zonnegrot, verschillende bars, café’s en terrassen en, zwevend boven het golfslagbad, zelfs een dansvloer. 

Tekst gaat verder onder de foto. 

Nieuw aan het Rotterdamse subtropisch zwemparadijs was dat het midden in de stad lag. Foto: Gemeente Rotterdam/Stadsarchief.

Subtropisch zwemparadijs midden in de stad

Acht jaar na het eerste idee was Tropicana in 1988 er eindelijk. Op 2 september opende de toenmalige burgemeester Bram Peper de deuren. Nieuw aan Tropicana was dat het een subtropisch zwemparadijs was dat het midden in de stad lag. De tropische zwembaden er aan voorafgaand lagen vaak op bungalowparken en gingen op in de omgeving. Kijken en bekeken worden, een typisch stedelijk fenomeen, werd het hoofdthema. Dankzij de grote glazen gevels hadden bezoekers uitzicht over de Maas, terwijl voorbijgangers en bewoners van omliggende flats naar binnen konden kijken. Vooral in de avonduren, wanneer het complex verlicht was, groeide Tropicana uit tot een opvallende verschijning aan de Rotterdamse skyline.

Binnen draaide alles om de beleving van een tropische vakantie. Bezoekers zwommen tussen kunstmatige rotsen, grotten, tunnels en een overvloed aan exotische planten. Voor het groenconcept werd gekozen voor het Amazonegebied. In totaal stonden er 75 palmen, verdeeld over 22 soorten, en ruim 230 soorten tropische planten en struiken. Alles werd biologisch onderhouden.

Tekst gaat verder onder de foto.

Het groenbudget voor Tropicana was anderhalf miljoen gulden. Foto: Gemeente Rotterdam/Stadsarchief. 

Groot succes, maar niet voor altijd 

Het zwemparadijs bleek direct een groot succes. In de eerste zes weken kwamen al zo’n 100.000 bezoekers over de vloer en ruim een jaar na de opening werd de miljoenste bezoeker verwelkomd. Voor veel Rotterdammers groeide Tropicana uit tot een plek vol herinneringen, van de spectaculaire wildwaterbaan tot kinderfeestjes en eerste verliefdheden. 

Achter de schermen verliep het succes echter minder voorspoedig. Al vóór de opening waren er twijfels over de financiële haalbaarheid van het ambitieuze project. Die zorgen bleken niet ongegrond. Ondanks de hoge bezoekersaantallen liep het verlies begin jaren negentig op tot tientallen miljoenen guldens. De exploitatiekosten waren hoog en de horeca bracht minder op dan gehoopt, mede doordat bezoekers ook terecht konden in de nabijgelegen binnenstad.

Daar kwam bij dat Tropicana steeds vaker negatief in het nieuws kwam door overlast en incidenten. Vooral jonge meisjes zouden in en rond het zwembad regelmatig zijn lastiggevallen. De verhalen deden het imago van het zwemparadijs geen goed en maakten dat steeds meer bezoekers wegbleven. Het ooit zo succesvolle recreatiecomplex wist het tij niet meer te keren.

Tekst gaat verder onder de foto.

Sommige badgasten kregen blauwe plekken van de (te) wilde waterbaan. Foto: Gemeente Rotterdam/Stadsarchief. 

Faillissement na 22 jaar

In 2010 viel definitief het doek en ging Tropicana failliet. Daarmee verdween een van de bekendste recreatieplekken van Rotterdam. Toch kreeg het iconische gebouw een tweede leven. In 2013 vestigde RotterZwam zich in de voormalige kelders, waar oesterzwammen werden gekweekt op koffiedik. Twee jaar later nam BlueCity het pand over en groeide het uit tot een broedplaats voor circulaire ondernemers.

Hoewel Tropicana uiteindelijk geen financieel succes werd, leeft het nog altijd voort in de herinnering van veel Rotterdammers. Het was een gedurfd experiment dat recreatie midden in de stad bracht en jarenlang een begrip was. Juist die combinatie van spectaculaire ambities, groot publiekssucces en een uiteindelijk mislukte exploitatie maakt Tropicana tot een van de meest bijzondere hoofdstukken uit de Rotterdamse geschiedenis.