Hoe Donner voor Rotterdam behouden bleef

Rotterdam - Leo van de Wetering werkte een halve eeuw (!) voor Donner. Deze week neemt hij afscheid van de populaire boekhandel aan de Coolsingel. Ter gelegenheid daarvan maakte hij het boekje ‘Ik heb bij Donner gewerkt’. Uit dat boekje is dit het bijzondere verhaal over hoe Donner voor Rotterdam behouden bleef.

Door Leo van de Wetering

De bloei van Donner aan de Lijnbaan duurde tot in het eerste decennium van deze eeuw. Inmiddels was de Kluwer Groep Boekhandels, waar Donner deel van uitmaakte, al enige tijd verzelfstandigd onder de naam Boekhandels Groep Nederland (bgn).

Selexyz

Zo Donner en de andere boekhandels in dit verband, zoals Scheltema, Broese en Kooyker, nog hun eigen naam mochten behouden, werd bij de volgende naamsverandering korte metten gemaakt met die zelfstandigheid. Er werd gekozen voor de cryptische koepelnaam selexyz. Die naamsverandering – de vestigingen mochten nog wel de eigennaam bij wijze van ‘achternaam’ gebruiken – stond voor alles wat in de bedrijfscultuur al veel langer aan het schuiven was en wat het best met het woord centralisatie kan worden aangeduid.

Eigenzinnige bedrijfscultuur

De commercie en marketing werden door een almaar groeiend hoofdkantoor naar zich toe getrokken, waarbij betwijfeld mocht worden of er wel voldoende zicht was op lokale verschillen en karakteristieken van de circa twintig boekhandels die men vertegenwoordigde. Ook de eigenzinnige bedrijfscultuur van Donner probeerde men gaandeweg aan banden te leggen, hetgeen maar tot op zekere hoogte lukte. 

De reorganisaties zouden elkaar snel opvolgen, maar de gewenste bedrijfsresultaten bleven uit. De publieksmarkt, de studentenmarkt en de zakelijke markt werden ontvlochten.

Ondertussen begonnen de aantallen van geproduceerde en verkochte boeken drastisch af te nemen, een val waaraan geen einde leek te komen. De gehele boekenbranche was in zwaar weer terechtgekomen.

Lees verder onder de foto.

Het oude pand van Donner aan de Lijnbaan, de winkel mocht de eigen naam nog als een soort achternaam gebruiken.

In 2012 ging de laatste, afgeslankte versie van selexyz failliet. De failliete boedel kwam in handen van een investeringsmaatschappij, die de winkels tezamen met de boekhandels van De Slegte wilde omvormen tot een nieuwe boekhandelsketen, Polare genoemd, nu zelfs zonder achternaam van de aloude boekwinkels. Deze op zichzelf interessante poging mislukte, waardoor ook Donner in 2014 werd meegetrokken in het volgende faillissement. 

Impulsief besluit

Op dat dieptepunt van de markt, onder economisch ongunstig gesternte en in de chaos van een faillissement, besloten vijf boekverkopers – Suzanne Hammecher, Jan Lutjeboer, Marjan Schoonderwoerd, Eelco Zuidervaart en ikzelf – een poging te wagen om Donner te redden. Met elkaar hadden we ruim 135 jaar boekhandelservaring bij het bedrijf opgedaan, van jongste bediende tot winkelmanager. Het was een min of meer impulsief besluit, genomen op een toevallige vrijdagavond. Maar binnen zeer korte tijd stond het doel van de onderneming vast: Donner voor de stad behouden en zoveel mogelijk werkgelegenheid voor de boekverkopers veiligstellen. 

Donner moet blijven

Een ‘bedrijfsplan voor dummies’ bleek in de sterk uitgedunde voorraad niet meer aanwezig. De eerste versie van het bedrijfsplan werd by heart geschreven. Eerder waren mijn dochters Hanna en Veerle de Facebookpagina ‘Donner moet blijven’ gestart, waarop binnen een week duizenden likes binnenkwamen. De Facebookpagina zou voorlopig het belangrijkste communicatiemiddel met de buitenwereld blijven en een grote rol spelen bij de nog op te zetten crowdfundingsactie.

De sympathie van de stad

Al snel werd op overweldigende wijze duidelijk dat de sympathie van de stad lag bij het initiatief van de vijf boekverkopers. Maar het benodigde geld moest nog worden gevonden via een subiet opgezette crowdfundingsactie en door middel van particuliere investeringen die zich deels spontaan aandienden.

Bram Peper

Op de bank bij oud-burgemeester Bram Peper werden lijnen uitgezeten contacten aangeboord, terwijl er op televisie een schaatskampioenschap aanstond. Wij durfden als vijftal Peper te benaderen, omdat hij vaker zijn betrokkenheid bij Donner had getoond en onalledaagse initiatieven wel wist te waarderen. Op onnadrukkelijke, maar beslissende wijze zou hij ons ondersteunen en voeling houden met het hele proces. 

Lees verder onder de foto.

Leo van de Wetering (rechts) met Bram Peper en Uri Rosenthal in Café Loos.

Nieuwe plek

Wij kregen overigens niet alleen gejuich voor ons initiatief. Vanuit verschillende posities in het boekenvak werd er ook kritisch gekeken naar het medewerkerscollectief. We hadden aanvankelijk niet het benodigde kapitaal, er was volwaardige concurrentie en de voorgestane directiestructuur (vijf eindverantwoordelijken) werd als naïef beoordeeld. Daarbij kwam dat het pand waarin de boekhandel al 26 jaar gevestigd was, binnen drie maanden ontruimd moest worden. Een nieuwe plek was nog niet gevonden.

Crowdfundingsactie

Ondertussen stroomde het benodigde geld binnen: de crowdfundingsactie, aangezwengeld door de Facebookpagina ‘Donner moet blijven’, leverde enorm veel publiciteit op. De particuliere investeerders die aan boord waren gekomen bleken mensen die hun sporen hadden verdiend, onder meer in het boekenvak. 

Maar toch vertrouwden wij vooral op onze eigen boekhandelservaring en op de contacten die we door de jaren heen hadden opgebouwd. Bovendien wisten we van binnenuit wat boekhandel Donner in de stad vertegenwoordigde: de ‘volkszaak’ waar iedereen, maar dan ook iedereen zijn boeken graag had gekocht. 

Spannend tot de allerlaatste minuut

Het benodigde geld om de plannen te realiseren, stond net op tijd op rekening van de notaris om te worden overgemaakt naar de curator. Het was tot de allerlaatste minuut spannend gebleven. De curator had vertrouwen gekregen in onze plannen en hij was niet doof geweest voor de adhesie die opklonk uit de stad. Maar liefst 1750 crowdfunders en zeven particuliere investeerders hadden de doorstart van Donner in zes weken tijd mogelijk gemaakt. De naam Donner kon weer op de gevel worden aangebracht!

Lees verder onder de foto.

 Leo van de Wetering neemt deze week na een halve eeuw afscheid van Donner. Ter gelegenheid van dat afscheid maakte Van de Wetering het boekje ‘Ik heb bij Donner gewerkt’ voor vrienden en relaties. Het zou goed kunnen dat daar nog exemplaren van beschikbaar zijn. Je kunt er na 19 juli in de winkel aan de Coolsingel naar informeren en als er nog boekjes zijn, krijg je er gratis eentje mee.