Hoe houd je een stad met ruim 670.000 inwoners schoon?

Rotterdam - Verslaggever Amel Bali duikt iedere week in een onderwerp dat speelt in de Rotterdamse gemeentepolitiek. Deze week is de Kwestie van de Week: hoe pakt ons nieuwe stadsbestuur het zwerfafval op straat aan?

Een blikje naast een prullenbak. Een vuilniszak naast een volle container. Kartonnen dozen die dagenlang op de stoep blijven staan. Zwerfafval is al jaren een van de grootste ergernissen in de stad. Tegelijkertijd lijkt het een probleem waar geen eenvoudige oplossing voor bestaat. Want hoe houd je een stad met ruim 670.000 inwoners schoon?

Opengebroken afvalbakken

Dat die vraag ook het nieuwe stadsbestuur bezighoudt, blijkt uit het onlangs gepresenteerde coalitieakkoord. Een schone stad krijgt daarin nadrukkelijk aandacht. Het college wil zwerfafval meer bij de bron aanpakken, doorgaan met handhaven op naastplaatsingen en investeren in innovatieve oplossingen, zoals maatregelen tegen opengebroken afvalbakken. Ook moet de samenwerking met bewoners, ondernemers en vrijwilligers verder worden versterkt. Opvallend is dat het akkoord daarbij benadrukt dat een schone stad niet alleen een taak van de gemeente is, maar een verantwoordelijkheid van iedereen.

Meer dan alleen schoonmaken

Dat klinkt logisch, maar de praktijk blijkt weerbarstig. Want hoewel de gemeente dagelijks straten veegt, containers leegt en afval ophaalt, ligt er vaak de volgende ochtend alweer nieuw afval op straat. Daarmee ontstaat de vraag waar de verantwoordelijkheid van de gemeente ophoudt en die van inwoners begint. Ook Zwerfie Rotterdam, een organisatie die zich al jaren inzet voor een schonere stad, ziet dat dilemma. De organisatie reageerde positief op de plannen uit het coalitieakkoord, omdat daarin meer aandacht is voor preventie en samenwerking met bewoners en vrijwilligers. Tegelijkertijd plaatst zij een kanttekening. Alleen nieuwe ambities zijn volgens haar niet voldoende. Zonder voldoende mensen, middelen en investeringen blijft het lastig om Rotterdam zichtbaar schoner te krijgen. Eerder dit jaar waarschuwde de organisatie al dat het huidige budget volgens haar onvoldoende is om de stad structureel schoon te houden.

Van wie is de straat?

Misschien zit daar wel de kern van het probleem. Een schone stad ontstaat niet alleen doordat de gemeente afval opruimt, maar ook doordat afval überhaupt niet op straat belandt. Dat vraagt om goed werkende containers, voldoende afvalbakken en effectieve handhaving. Maar minstens zo belangrijk is het gedrag van bewoners, bezoekers en ondernemers. Iedereen kent de beelden van vuilniszakken die naast een container worden gezet omdat deze vol lijkt, terwijl een paar meter verderop nog ruimte is. Of van verpakkingen die na een lunch of een avond uit op straat achterblijven. Geen enkele schoonmaakploeg kan voorkomen dat nieuw afval net zo snel verschijnt als het wordt opgeruimd. Juist daarom kiest het nieuwe stadsbestuur voor een bredere aanpak. Niet alleen vaker schoonmaken, maar ook kijken naar de oorzaak van het probleem. Dat betekent inwoners bewust maken van hun eigen verantwoordelijkheid, slimmer omgaan met afvalinzameling en blijven investeren in een openbare ruimte die uitnodigt om schoon te blijven. 

Meer dan bezems en vuilniswagens

Een schone stad is uiteindelijk meer dan een kwestie van bezems, containers en vuilniswagens. Het is het resultaat van duizenden kleine keuzes die iedere dag opnieuw worden gemaakt. Door de gemeente, maar net zo goed door de Rotterdammer die besluit een blikje wél in de afvalbak te gooien. Misschien begint een schone stad daarom niet bij de bezem, maar bij het besef dat de straat van ons allemaal is.