Ooit sliep Napoleon er, nu staat het Schielandshuis leeg

Rotterdam - Ruim een jaar staat het Schielandshuis nu leeg. Er is nog geen nieuws over een nieuwe bestemming. Bart Bos stuurde ons een bericht over de historie van het prachtige pand bij de Coolsingel. Wist je bijvoorbeeld dat Napoleon er ooit gelogeerd heeft?

Door Bart Bos

Stel je voor, Napoleon Bonaparte gekleed in zijn kenmerkende militaire uniform die over de geplaveide Hoogstraat flaneert met zijn vrouw Marie Louise aan zijn zijde. Om de kleine grote man daadwerkelijk tegen het lijf te lopen zijn we ettelijke eeuwen te laat. Maar de zelfbenoemde “Keizer der Fransen” heeft van 25 tot 27 oktober 1811 wel samen met zijn Marie Louise een kort bezoekje aan Rotterdam gebracht waar zij verbleven in het Schielandshuis aan de Korte Hoogstraat. 

Tegenwoordig bijna verstopt in een woud van moderne betonnen kolossen valt het historische Schielandshuis een beetje uit de toon, maar met de allure van een stadspaleis is het begrijpelijk waarom Napoleon ervoor koos hier te overnachten. Het tussen 1662 en 1665, in opdracht van het vroegere polderbestuur van het Hoogheemraadschap van Schieland, gebouwde monument ademt ook nu nog de majestueuze sfeer van weleer. Het Schielandshuis blijkt een fascinerende plek, vol verhalen en een rijk verleden waar de voetstappen liggen van meerdere historische figuren. Zo bracht enkele jaren na Napoleon, Tsaar Alexander I van Rusland een bezoek aan het Schielandshuis, waar hij weigerde de kamer te betreden waar Napoleon had geslapen, een detail dat de rivaliteit tussen deze historische figuren benadrukt. 

De rijke geschiedenis is niet alleen beperkt tot deze beroemde bezoekers, zo is het huidige Museum Boijmans Van Beuningen ooit ontstaan in het Schielandshuis toen de gemeente Rotterdam het gebouw in 1841 kocht om het als museum in te richten. Veel had men echter niet om te laten zien, tot er een toezegging kwam dat ene F.J.O. Boijmans zijn collectie wilde legateren aan de gemeente Rotterdam, mits zijn naam aan het museum gegeven zou worden. En zo werd het eerste Museum Boijmans geboren. Helaas ging bij een brand in 1864 de schilderijencollectie van Boijmans bijna geheel in vlammen op. Drie jaar na de brand, in 1867, werd het gebouw heropend voor het gemeentearchief, welke een antiquiteitenkamer in het gebouw had, en museum Boijmans. 

In 1904 werd de Antiquiteitenkamer omgedoopt tot Museum van Oudheden waarmee de basis werd gelegd voor het Historisch Museum der Stad Rotterdam. Uit de nalatenschap van D.G. van Beuningen werd de collectie aanzienlijk uitgebreid en het Schielandshuis te klein. In 1935 verhuisde Museum Boijmans hierdoor naar een nieuw gebouw waar het tot op heden is gevestigd als Museum Boijmans Van Beuningen.

Plannen om het Schielandshuis hierna te restaureren werden gedwarsboomd door zowel de Tweede Wereldoorlog als de wederopbouwperiode daarna. En hoewel het pand bij het bombardement van mei 1940 werd gespaard, was de staat van onderhoud zo slecht, dat het in de jaren 1960 op last van de brandweer werd gesloten. Pas in 1978 werden de eerdere restauratieplannen opgepakt en nam de gemeenteraad het besluit het Schielandshuis in 17e-eeuwse trant te laten restaureren. In 1986 werd de restauratie opgeleverd om in 2011 de naam te wijzigen in Museum Rotterdam, om te benadrukken dat het onderwerp de stad is en niet alleen het verleden. In 2016 vertrok Museum Rotterdam naar het Timmerhuis en namen nieuwe gebruikers zoals Rotterdam Tourist Information en de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur hun intrek in dit opmerkelijke monument dat een grotere belangrijke schakel blijkt te zijn in het rijke verleden van Rotterdam dan menigeen denkt. Sinds 1 januari 2024 staat het gebouw leeg.