Oorlogsdreiging en bunkers zijn opeens weer hartstikke actueel...

Rotterdam - “Je kunt het je toch nauwelijks voorstellen dat je met zóveel mensen in zó’n kleine ruimte moet bivakkeren.” Aan het woord is Pieter Kuster, oprichter en directeur van OMI - Office for Metropolitan Information. Bij OMI aan de Schietbaanstraat in het Oude Westen is tot en met 23 december een bijzondere architectuurtentoonstelling te zien. Over de architectuur van bunkers.

Door Emile van de Velde

Op de expositie Radical Architecture for the End of the World bij OMI komt je er onder meer achter dat er nergens in Nederland zóveel bunkers en schuilkelders zijn als in Rotterdam. Dat heeft onder meer te maken met de aanleg van de metro, middenin in de Koude Oorlog. Met name op de Oost-West-lijn zijn er op allerlei stations bunkers gebouwd. Maar er is meer te zien. Bijvoorbeeld de bunker onder het voormalig postkantoor, mét bar! En er staat een maquette van een geheime bunker die zich ergens in de omgeving van Den Haag op een geheime plek bevindt. “Ik mag niet zeggen voor wie deze bunker bedoeld is”,  glimlacht Kuster veelbetekenend. 

Atoombom

Pronkstuk van de tentoonstelling is een volledig nagebouwde bunker. Jurgen van der Vlies, verantwoordelijk voor de bouw, laat weten dat de bunker vast wel beschutting biedt tegen een regenbuitje, maar: “Hij is van hout, dus ik weet niet of ie een atoombom tegenhoudt.”

Lees verder onder de foto.

Radical Architecture for the End of the World bij OMI, met in het midden een maquette van een bunker die eigenlijk geheim moet blijven.

Tweede Wereldoorlog

De expositie is samengesteld door Kees van Leeuwen. Hij weet alles van bunkers in Nederland. Voor de expositie die sinds vorige week te zien is, heeft hij zich gericht op bunkers van na de Tweede Wereldoorlog. Bunkers die ons ten tijde van de Koude Oorlog met de Sovjet-Unie moesten beschermen voor atoombommen en andere kernwapens uit Oost-Europa. Samen met voorlichtingscampagnes over jodiumpillen, schuilen onder de trap en vooral plat op de grond gaan liggen als De Bom zou vallen.

IJzeren Gordijn

Met het verdwijnen van het IJzeren Gordijn en het afnemen van de dreiging zijn veel bunkers in Nederland een beetje in het slop geraakt, verwaarloosd zelfs. Eigenlijk is er jarenlang gedacht dat oorlog in Europa iets van vroeger was. Maar ook Kuster merkt dat veel bezoekers van OMI er nu wel degelijk weer bang voor zijn. 

Oekraïne en Midden-Oosten

“Toen we het plan maakten voor deze tentoonstelling hadden we ook niet kunnen weten dat met oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten het thema weer helemaal actueel zou worden”, vertelt Kuster terwijl hij in de zelfgebouwde bunker op een krukje gaat zitten. “Hier moeten mensen twee weken in verblijven tot de dreiging weer voorbij is, om de beurten slapen en staan. Ik was echt verbaasd toen ik erachter kwam hoeveel mensen er in zo’n kleine ruimte moeten bivakkeren.”

Tijdens de tentoonstelling Radical Architecture for the End of the World organiseert OMI ook excursies naar bunkers in Rotterdam. Kijk voor data en reserveren op omirotterdam.nl.