Waar is dat befaamde Vliegveld Waalhaven toch gebleven?

Rotterdam - De geschiedenis van Rotterdam in de twintigste eeuw is uiteraard niet exact in 1900 bij de eeuwwisseling begonnen. In de historische rubriek ‘Oh ja, zo was het’ laten we wekelijks een beeld van Rotterdam uit de vervlogen jaren van de 20e eeuw de revue passeren. Aflevering 53.

Voor wie er geen weet van heeft, zal het bedrijventerrein Waalhaven-Zuid in Rotterdam absoluut niet herinneren aan het feit dat hier in de jaren 1920-1940 het roemrijke Vliegveld Waalhaven heeft gelegen. Nergens is een officieel informatiepaneel of info-bord van de gemeente Rotterdam te vinden waarop het bestaan en de geschiedenis van dit vliegveld, dat in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw in en om Rotterdam een begrip was, wordt toegelicht. 

Het huidige bedrijventerrein Waalhaven-Zuid was van 1920 tot de Tweede Wereldoorlog een vliegveld. Op 10 mei 1940 was vliegveld Waalhaven een van de eerste doelen van Duitsers. In de ochtend werd het vliegveld gebombardeerd, waarbij ook de Koolhoven vliegtuigfabriek werd platgegooid, gevolgd door een aanval van Duitse parachutisten en luchtlandingstroepen. Na de oorlog werd het gebied een industrieterrein. Aan de zuidzijde maakten ligplaatsen voor de binnenvaart plaats voor dit industrieterrein, waar aan de haven of aan het water gerelateerde bedrijven werden gevestigd. Ten noorden van Rotterdam kwam een nieuw vliegveld, Zestienhoven, dat op 1 oktober 1956 officieel werd geopend.

Op Waalhaven-Zuid doet alleen het café-restaurant aan de Van Riemsdijkweg, ‘t Vliegveld, met een groot dubbeldekker vliegtuig logo, denken aan het oude vliegveld. Bij de ingang prijkt gelukkig een mooie fotovergroting van het toenmalige, bekende restaurant op het vliegveld. In het gezellige, typisch Rotterdamse havencafé hangen boven de bar ook een paar kleine foto’s van vliegveld Waalhaven, maar meer informatie ontbreekt helaas. Toch wordt de historie zo in ere gehouden.

Lees verder onder foto >

Het toenmalig café-restaurant Waalhaven op het vliegveld, hier op een fraaie vergroting te zien bij de ingang van café-restaurant ‘t Vliegveld op Waalhaven-Zuid. Bron foto: facebook.com/vliegveldwaalhaven

Natuurlijk is op vliegveld Waalhaven nagenoeg alles verwoest in de oorlog, maar er is ook geen spoor te vinden van een officieel, naoorlogs aandenken aan het vliegveld. Het enige wat er na goed zoeken te vinden is, is een plaquette over de haven, waarop een kleine foto met een (deels al achterhaalde) korte tekst voorkomt over het toenmalige vliegveld.

Lees verder onder foto >

Een info-bord van Havenbedrijf Rotterdam over de haven Waalhaven is het enige waarop zowaar een foto met een paar regels aan het vliegveld worden gewijd. Foto: Peter Zoetmulder

Wat de oplettende kijker wel tegenkomt in Waalhaven-Zuid is een flink aantal straatnaambordjes van Nederlandse luchtvaartpioniers, vliegtuigbouwers en vliegers, onder wie Anthony Fokker, Albert Plesman, Van Weerden Poelman, Parmentier en Smirnoff. Gezien de luchtvaarthistorie van Waalhaven niet onlogisch. Opvallend echter is dat een straatnaambordje voor de op Waalhaven zeer actieve luchtvaartpionier Frits Koolhoven hier nog altijd ontbreekt. 

Deze zeer productieve vliegtuigbouwer/ontwerper had voor de oorlog jarenlang een fabriek op vliegveld Waalhaven met op het laatst meer dan duizend werknemers, maar wordt officieel nog altijd doodgezwegen in Rotterdam. Dit is te wijten aan het driejarig, voornamelijk ‘slapend’ lidmaatschap van Koolhoven van de NSB in de oorlogsjaren. Na de oorlog werd Koolhoven na bijna zeven maanden opsluiting in een interneringskamp overigens vrijgesproken, maar bleef in veler ogen een ‘besmet’ persoon. Als gebroken man overleed hij in juli 1946.

Het ontbreken van een Koolhoven straatnaam in Rotterdam staat in schril contrast tot gemeenten als Schiedam, Rijswijk, Den Haag (Ypenburg), Teylingen (Sassenheim), Soesterberg (Soest), Utrecht en de plaats Schiphol-Rijk. Daar wordt zijn onbetwistbare betekenis als Nederlandse luchtvaartpionier en vliegtuigbouwer wel op waarde geschat met een straatnaamvermelding.

Café-restaurant ‘t Vliegveld op Waalhaven-Zuid, vrijwel het enige wat herinnert aan het oude vliegveld Waalhaven. Foto: Peter Zoetmulder

Zie voor aflevering 52: