Sander de Kramer is terug uit de oorlog in Oekraïne: ‘Halve mensen, school in schuilkelder en kat geadopteerd’

Rotterdam - Sander de Kramer is weer op de weg terug vanuit de oorlogsgebieden in Oekraïne. Vol emotie, vol adrenaline. En vol indrukken na een week lang hulpgoederen uitdelen in een land waar de mensen het erg zwaar hebben. Bij temperaturen ver onder nul. Een land hier niet ver vandaan.

Door Emile van de Velde

De Kramer is wel wat gewend. Hij is vaker in oorlogssituaties beland, onder meer door zijn werk met de Sunday Foundation in Sierra Leone. Hij was ook al vier keer eerder in Oekraïne. Maar dit bezoek aan de frontlinies was weer een nieuw indrukwekkend hoofdstuk. Hij belt vanaf een vliegveld bij de Poolse grens, op weg naar huis. Ongeschoren. Met een kattenmand in zijn hand. “Scheren, daar heb ik helemaal geen tijd voorgehad, je gaat nachtenlang door joh. We hebben het hele land doorgereden. En vaak ‘s nachts naar de schuilkelder. Dan hoor je dat luchtalarm, heel onheilspellend, en dan weet je dat je naar binnen moet. Nee, ik ben niet bang geweest. Heb alleen maar adrenaline gevoeld. De enige keer dat ik bang was, was tijdens een taxirit. Die gozer reed als een gek. Ik dacht: het zal me toch niet gebeuren dat ik die oorlog overleef maar hier ergens tegen de vangrail eindig...”

Lees verder onder de foto.

Sander de Kramer tussen het oorlogspuin.

Strenge winter

Het is een strenge winter in Oekraïne. “Je voelt de kou in je gezicht, in je tanden, je botten. Het was min 28 graden. En ík ben nu weer weg hè. De Oekraïners kunnen geen kant op. Ik heb mensen met kinderen ontmoet die in kapot geschoten gebouwen wonen. Waar geen ramen zijn, zonder elektriciteit of warmte. die mensen leven al jaren zo. Poetin probeert ze te breken, door de elektriciteitscentrales aan te vallen. En daarmee raakt-ie de burgerbevolking. Maar ze breken lukt ‘m niet.”

Lees verder onder de foto.

Het hoofd van Poetin om je voeten aan af te vegen.

Halve mensen

“Ik heb zóveel veerkracht gezien. Ik was in een revalidatiecentrum waar allemaal halve mensen lagen, zonder benen of zonder armen. Er was een man met één been en geen armen meer, die wilde terug naar het front zodra hij prothesen had. De mensen zijn zó boos op de Russen. Nog steeds begrijpen ze niet waarom ze in deze oorlog zitten: ‘We waren broeders, we waren vrienden, we spraken dezelfde taal.’ Voor de oorlog sprak 60 procent van de Oekraïners Russisch, nu niet meer, nu spreekt iedereen Oekraïens. En veel mensen hebben een deurmat met het hoofd van Poetin erop, om hun voeten aan af te vegen.”

Lees verder onder de foto.

Naar school in de schuilkelder.

Rode Kruis

De mensen waar De Kramer is geweest, hebben nu vaak wel weer wat warmte. Namens het Rode Kruis en tal van andere Nederlandse organisaties heeft hij afgelopen week duizenden kachels uitgedeeld. “En sheltersuits, dat zijn van die pakken tegen de kou die je ook als kleding kunt dragen, bedacht door een jongen die een dakloze man kende die dood is gevroren.” De Nederlandse groep waartoe De Kramer behoorde, heeft, naast warmte, ook medische noodpakketten uitgedeeld. “Met tourniquets, zodat mensen niet doodbloeden als hun arm eraf wordt geschoten.”

Lees verder onder de foto.

Klytsjko krijgt een shirt van Feyenoord.

Feyenoord

Dan komt de bekende schaterlach van De Kramer weer tevoorschijn. Hij laat een kattenmand zien. “We hebben straks thuis een nieuwe kat: Klytsjko, vernoemd naar de burgemeester van Kyiv. Ik heb die kat ontmoet in een schuilkelder en kon het niet over mijn hart verkrijgen om het beestje daar te laten. Het is een echte raskat: een Oekraïense Kelderkat! We hebben thuis in Rotterdam al twee katten, maar deze kan er nog wel bij. Klytsjko (de burgemeester) is mijn maatje geworden, ik heb hem een shirt van Feyenoord gegeven. Hij wees ons ook naar plekken waar we nodig waren. Naar een tehuis waar zwaar gehandicapte kinderen lagen bijvoorbeeld. Die konden niet bewegen, en weet je wat er met je gebeurt als je bij min 20 niet kunt bewegen?”

Lees verder onder de foto.

Sander de Kramer met zijn nieuwe kat.

Raketten

De Kramer vertelt over Irina, een vrouw midden tussen de vechtende partijen woont. Te slecht ter been om te vluchten. “Ze kon precies horen wanneer een Patriot een Russische raket onschadelijk maakte, en die raketten waren dus onderweg naar waar wij waren. En ik ben op bezoek geweest bij een school in een schuilkelder, 15 meter onder de grond. Met getraumatiseerde kinderen die geen kant op kunnen.”

Tijdens een interview met de Oekraïense televisie viel een verslaggeefster hem huilend in de armen. “Ik heb veel liefde gezien, veel dankbaarheid. Maar ik heb ook de mensheid op zijn allerslechtst gezien. Het is echt verschrikkelijk wat mensen elkaar aan kunnen doen...”