Erasmiaans Gymnasium schenkt unieke tramlijnenkaart van Joods-Rotterdams oorlogsslachtoffer aan Museum Rotterdam ’40-’45
Algemeen 5.542 keer gelezenRotterdam - In 1942, toen hij zelf al niet meer met het openbaar vervoer mocht, maakte de Joods-Rotterdamse tiener Jons Rippe een interactieve tramlijnenkaart. Dit unieke object vindt nu een vaste plaats in Museum Rotterdam ’40- ’45 NU. De routekaart dook op dankzij een educatief project van Stichting Sanderling en het Erasmiaans Gymnasium.
In 2022 trof Rien Brus, verzamelaar van RET-materiaal, op Marktplaats een handgemaakte RET-kaart aan uit september 1942. De routekaart was gemaakt door een zekere L. Rippe. Via de website van het Erasmiaans Gymnasium vond Brus dat het moest gaan om de Rotterdamse Lion ‘Jons’ Rippe. Hij zocht contact met Stichting Sanderling, initiatiefnemer van het project Erasmiaanse Namen. Dit schooljaar onderzocht een leerling van het Erasmiaans, Ian Jaspers, de routekaart van Jons Rippe voor zijn profielwerkstuk. De routekaart Het is een handgemaakt, verstevigd boekwerk dat vier keer uitvouwbaar is.
Lees verder onder foto >
Het hoogtepunt is het binnenwerk (zie foto bovenaan artikel): een interactieve plattegrond met alle toenmalige tram- en buslijnen. Bij het verschuiven van een verborgen vel papier verschijnt in twee raampjes het nummer van steeds een andere tramlijn, met vermelding van het opstapstation en het eindpunt. Op de plaatsen van de tramhaltes zitten gaatjes. Als in een gaatje een stip verschijnt, betekent dit dat reizigers van die lijn op die tramhalte kunnen overstappen op een andere tramlijn. Tegelijkertijd verschijnen de namen van de haltes op de achterkant van de gids in een venster. Het is ingenieus, inventief en zeer doordacht uitgevoerd.
Lees verder onder foto >
Jons Rippe gedeporteerd naar Sobibór
Jons Rippe werd in 1923 geboren als Lion Rippe. Met zijn ouders en zijn jongere broer Hans Nico woonde hij op de Proveniersstraat 76b. Zijn lagere school was de Hoeveschool. Daarna ging hij naar het Erasmiaans Gymnasium. Tekenen was zijn beste vak. Ook zijn cijfers voor wiskunde sprongen eruit. Maar in 1941 moest Jons van school omdat hij Joods was. In 1942 haalde hij zijn eindexamen aan het Joods Lyceum, tijdens de oorlog opgericht door de gemeente Rotterdam.
Later dat jaar dook het gezin Rippe onder in Bennekom, en Jons in Velp. Maar in 1943 werden zij verraden en gedeporteerd. Onderweg naar vernietigingskamp Sobibór gooide vader Henri Rippe nog een briefje uit de trein. “We hebben het verloren, niets aan te doen.” Jons Rippe werd twintig jaar. Het enige wat van hem rest, zijn een briefkaart, enkele foto’s en deze tramlijnenkaart uit 1942.
Lees verder onder foto >
Erasmiaanse Namen
Erasmiaanse Namen is een meerjarig educatief project waarbij leerlingen van het Erasmiaans Gymnasium zelf historisch onderzoek doen naar de oorlogsslachtoffers van hun eigen school. Rondom de Dodenherdenking worden de resultaten van het onderzoek op school tentoongesteld, samen met de namen van de Erasmianen die de Tweede Wereldoorlog niet overleefden. De tentoonstelling wordt elk jaar aangevuld, steeds met nieuwe biografische gegevens uit het educatieve project. Sommige verhalen staan ook op de website van de school. Erasmiaanse Namen is inmiddels een vast onderdeel van de Holocausteducatie in de derde klas. Erasmiaanse Namen is in 2020 geïnitieerd door Anne Schram Ouweneel van Stichting Sanderling.
Museum Rotterdam ’40-‘45 NU Museum Rotterdam heeft momenteel één locatie die open is voor publiek en onderwijs: Museum Rotterdam ‘40-’45 NU aan de Coolhaven. Hier staat alles in het teken van de Tweede Wereldoorlog en het bombardement van mei 1940. Conservator en publiekshistoricus Rob Noordhoek noemt de routekaart van Jons “een historisch en emotioneel zeer waardevol Rotterdams stuk en een belangrijke aanwinst voor de stadshistorische collectie”. De overdracht van de routekaart vindt plaats op vrijdag 18 april 2025 op het Erasmiaans Gymnasium, Jons’ oude school, in de aanwezigheid van verwanten van Jons.
