Rechts het smalle Familieportret Lütjens van de Duitse schilder Max Beckman. (Foto: Lotte Stekelenburg)
Rechts het smalle Familieportret Lütjens van de Duitse schilder Max Beckman. (Foto: Lotte Stekelenburg) ((Foto: Lotte Stekelenburg))
KUNSTWERK UITGELICHT

Verboden door nazi's, maar nu geliefd

Rotterdam - Toen zijn kunst verboden werd door de nazi's, vluchtte de Duitse schilder Max Beckmann naar Nederland. In Amsterdam vond hij een paar keer onderdak bij kunsthandelaar Helmuth Lütjens. De twee raakten bevriend en Beckmann schilderde Helmuth en zijn familie. Straks verhuist het schilderij 'Portret van de familie Lütjens' samen met andere werken tijdelijk van Boijmans' externe opslag naar de Kunsthal.

Beckmann maakte dit monumentale doek in de herfst van 1944 in Amsterdam, waar hij tien jaar lang woonde. Als in 1937 zijn werk in Duitsland door de nazi's tot 'Entartete Kunst' ('onwaardige kunst' die niet in het Arische plaatje paste) wordt verklaard, vlucht hij naar Nederland. Daar leidt hij een geïsoleerd, maar ook zeer productief bestaan: in de tien jaar dat hij er woonde ontstond een derde van zijn totale oeuvre.

Vriendschap

Tijdens de oorlog vinden Beckmann en zijn vrouw enkele keren onderdak bij Helmuth Lütjens. Ook neemt de handelaar Beckmanns schilderijen in bewaring. Er ontstaat een hechte vriendschap.

Op eigen initiatief schildert Beckmann dit portret van zijn vriend, diens echtgenote Nelly en hun anderhalf jaar oude dochtertje Annemarie. Hij schildert het in zijn atelier aan de hand van snelle potloodschetsen. Lütjens ziet het schilderij pas als het voltooid is. Hij is zo onder de indruk van de gelijkenis van de portretten dat hij het schilderij aankoopt voor zijn privécollectie.

Naar Rotterdam

Op 10 januari 2009 vindt de feestelijke overdracht plaats van het familieportret. Het gaat op dat moment van particulier bezit over in gedeeld eigendom van de Gemeente Rotterdam en de Nederlandse Staat, met als vaste standplaats Museum Boijmans Van Beuningen. De toen net benoemde burgemeester Ahmed Aboutaleb neemt het schilderij namens de gemeente in ontvangst van de drie dochters van Helmuth Lütjens. Bij die gelegenheid schenken zij aan het museum ook een reeks getekende voorstudies voor het schilderij.

Het familieportret en een aantal schetsen zijn binnenkort in de tentoonstelling 'Meesterlijk!' te zien in de Kunsthal (vanaf 7 december). Tegelijk hoort de uitleen van het doek bij het programma 'Boijmans bij de Buren'. Hiermee blijft tijdens de renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen de collectie toch zichtbaar. Bij de gastlocaties ontstaan nieuwe dwarsverbanden en ontmoetingen. Het is voor het eerst dat zoveel Rotterdamse instellingen jarenlang samenwerken om Boijmans' collectie zichtbaar houden.

Meer berichten