Yvonne van der Kaaij-Ridderhof: "Ik wilde niet alleen over emoties schrijven, maar ook historische feiten voor het voetlicht brengen."
Yvonne van der Kaaij-Ridderhof: "Ik wilde niet alleen over emoties schrijven, maar ook historische feiten voor het voetlicht brengen." (Foto: )

Vrouwen waren ook razzia-slachtoffer

Rotterdam - Toen Rotterdam net voorzichtig begon te hopen op een snelle bevrijding, voerden de Duitsers totaal onverwacht nog een genadeloze razzia uit. Op de vroege ochtend van 10 november 1944 werden 52.000 mannen tussen de 17 en 40 jaar weggevoerd om als dwangarbeider in Duitsland te gaan werken. Yvonne van der Kaaij-Ridderhof is de dochter van één van deze mannen. Ze schreef een boek over het drama: 'De vrouwen blijven achter'.

door Els Neijts

Onzekerheid en achterdocht
De schrijfster besteedt in haar boek bewust veel aandacht aan het leed van de vrouwen die achterbleven. "Die moesten meemaken dat het straatbeeld binnen 24 uur totaal veranderd was en vervolgens zien te overleven zonder ook maar iets te weten over het lot van hun geliefden. Er was totaal geen communicatie mogelijk. Die onzekerheid vrat aan hen. In een oude doos vond ik een hartverscheurende brief van mijn oma aan mijn vader die ze nooit heeft kunnen versturen."

Niets weten bleek ook tot achterdocht te kunnen leiden. "De sigarenzaak van mijn oma was een sociaal middelpunt. Daar gingen geruchten over tafel wie, bijvoorbeeld, het werkkamp had weten te ontvluchten. Zo bracht een klant haar eens de groeten van haar eigen zoon. Uit dankbaarheid gaf ze hem een van haar laatste pakjes shag. Kort daarna kwam totaal iemand anders opnieuw de groeten doen... Dus wie kon je nog geloven?"

Nooit meer hetzelfde
Ook áls hun mannen terug kwamen, werd het leven van de vrouwen er niet gemakkelijker op. Yvonne: "De mannen die terugkeerden, hadden vaak té veel meegemaakt en waren daardoor voorgoed veranderd. Als ze hadden weten te ontvluchten, werden ze bij terugkomst soms ook nog met de nek aangekeken. Ook daar moesten de vrouwen mee leven. Vaak hebben ze nooit echt geweten wat hun geliefden hadden meegemaakt."

De kinderen van razzia-slachtoffers kregen ook het nodige mee. "Dat speelt tot in de tweede generatie door", weet Yvonne. "Ik heb er zelf niks ernstigs aan overgehouden, maar ik heb wel meegekregen hoe mijn vader vaak in stilte leed. Hij kon niet of nauwelijks praten over wat hij had meegemaakt omdat dit teveel emoties opriep. Het was geen trauma dat constant speelde, maar zaken als oorlogsfilms, het horen van de Duitse taal of het tegenkomen van herdershonden bleven triggers. Mijn moeder zei vaak: "Laten we het daar maar niet over hebben. Daar kan papa niet tegen."

Vooronderzoek
De hoofdpersonen in Yvonne's boek zijn haar vader Piet Ridderhof en haar oma, de weduwe Ridderhof. "Die dreven tot eind vorige eeuw een bekende sigarenhandel in de Gerrit Jan Mulderstraat. De andere 'hoofdrollen' zijn voor mijn oom Gerard van Keulen, zijn moeder en zijn zussen, waarvan Jo mijn moeder werd."

De schrijfster deed voor haar boek uitgebreid vooronderzoek. "Ik wilde niet alleen over emoties schrijven, maar ook historische feiten boven tafel halen. Ik was vaak perplex over de grondige voorbereiding én het machtsvertoon waarmee de inval werd uitgevoerd. In de dagen voor de razzia waren 8000 Duitse soldaten naar Rotterdam verplaatst, telefoons werden afgesloten en de politie moest alle wapens inleveren. Omdat alle bruggen opengezet werden, waren op de vroege ochtend van 10 november Schiedam, Rotterdam-Zuid, Spangen, Overschie, Schiebroek, Hillegersberg en Kralingen volledig afgesloten en alle vluchtwegen vergrendeld. Vanaf 6 uur werden ook de straten afgezet, bonsden de Duitsers op de deuren, deelden ze pamfletten uit en reden met geluidswagens rond. Toch proberen te ontsnappen was heel riskant."

Herdenking met Aboutaleb
Yvonne zal tijdens de herdenking van de razzia op 11 november in De Kuip haar boek bespreken. Het eerste exemplaar van De vrouwen blijven achter is voor burgemeester Aboutaleb. De 406 pagina's tellende paperback is te bestellen bij bij Boekenbent.com

Meer berichten