Agate Kalnpure van De Urbanisten in de experimentele Sponstuin. Foto: Nynke Vermaat
Agate Kalnpure van De Urbanisten in de experimentele Sponstuin. Foto: Nynke Vermaat (Foto: )

Rotterdam onderzoekt in Sponstuin hoe met veel (of weinig) water om te gaan

Rotterdam - Ontwerpbureau De Urbanisten wil de grond zo vormgeven dat deze op sommige plekken wel vier keer zijn eigen oppervlak aan water kan opnemen. De pas aangelegde Sponstuin in het Merwe-Vierhavengebied is hun proeftuin voor onderzoek naar óf en hoe dit kan.

door Nynke Vermaat

In de Voedseltuin, voor de deur van het Soundport-gebouw ligt een cirkelvormige tuin verdeeld in strakke vlakken: de Sponstuin. Hier gaan De Urbanisten onderzoeken hoe de stad meer water kan vasthouden door middel van begroeiing. Dat is nodig, want door klimaatverandering heeft ook Nederland langere warme periodes en valt regen in hevigere concentraties. Begroeiing en aarde kunnen een 'spons' zijn en zowel overtollig water vasthouden, als afgeven. Maar dan moet je wel weten hoe en wat.

“Het is een kleine tuin, maar daardoor zien we wel snel resultaten”, vertelt landschapsarchitect Agate Kalnpure. De tuin bestaat pas sinds mei, maar het ontwerpbureau is er al erg blij mee. “Het is een verrassing dat de planten allemaal willen groeien eigenlijk haha.”

Er zijn drie verschillende onderzoeken gaande in de tuin. Bijna de helft van de cirkel is opgedeeld in verschillende vakjes met verschillende soorten grond die in Rotterdamse tuinen voorkomen: veen, klei, zand en puin. Door de grondsoorten te mengen met bijvoorbeeld houtsnippers of compost wordt getest of ze hierdoor beter water kunnen doorlaten (klei en veen) of juist vasthouden (zand, puin), én wat het effect is op de begroeiing. “Die plant", wijst Kalnpure, "is bijvoorbeeld in het mengsel van veen en houtsnippers veel geler geworden dan in de gewone veengrond.”

Een klein deel van de Sponstuin is voor onderzoek naar het ‘ontharden’ van de stad. “Hier onderzoeken we vooral wat er zou gebeuren als je gewoon asfalt of steen weg zou halen en er direct planten in de grond, meestal zand, zou zetten.”

Een ‘wadi’ neemt de rest van de tuin in beslag. Een wadi is een buffer die tijdelijk overtollig regenwater vasthoudt en dit langzaam afwatert naar grond- of oppervlaktewater. “Alleen het probleem in Rotterdam is dat het grondwater erg hoog is. Afwateren kan wel via riolering, maar we willen eigenlijk de hoeveelheid buizen verminderen”, vertelt Florian Boer, mede-oprichter van De Urbanisten. “Onder de wadi ligt steenwol dat water opneemt. Het idee is dat zodra het droger wordt, de grond daarboven het water opneemt en uiteindelijk via de planten weer verdampt. Daar zit dus de echte spons.” Of dit ook werkt weet niemand. “Zo’n wadi als hier bestaat nog niet. Volgens onze berekeningen kan deze wadi vier keer zijn eigen oppervlak aan water absorberen, maar dat moeten we dus testen.”

De Sponstuin mag twee jaar blijven, maar Boer gaat zich inzetten voor een langere periode. “Om die maximale capaciteit te testen, zullen we heftige regenval moeten simuleren en vervolgens documenteren. Daar is geld voor nodig dat we nog moeten verzamelen.”

Meer berichten