Renk Jan Vissers (viool), Iris van der Lee, Arie van der Krogt en Loek van Gent (accordeon).
Renk Jan Vissers (viool), Iris van der Lee, Arie van der Krogt en Loek van Gent (accordeon).

Uniek Tuschinski-concert Arie van der Krogt en Iris van der Lee op historische grond aan de Coolsingel

Rotterdam – De eerste bioscoop van Abraham Tuschinski stond op de plaats waar vanaf 1913 het stadhuis werd gebouwd. Op die plaats werden dinsdag 16 juli een avond lang herinneringen opgehaald aan de man die man die Rotterdam een modern uitgaansleven gaf.

Door Arco van der Lee

Een jaar geleden voerden Arie van der Krogt en Iris van der Lee in Verhalenhuis Belvédere een programma uit over Abraham Tuschinski. De vier voorstellingen waren uitverkocht en leverden veel lovende reacties op. Veel mensen realiseerden zich voor het eerst hoe veel Tuschinski betekend heeft voor de stad. En dat het geen Amsterdammer was.

Op dinsdag 16 juli werd het programma nog een keer uitgevoerd in de burgerzaal van het gemeentehuis. Gastheer was deze maal burgemeester Ahmed Aboutaleb. Hij werkte daarbij samen met onder meer de Nederlands Israëlitische Gemeente en de Liberaal Joodse Gemeente. Aanwezig waren de oud-burgemeesters Bram Peper en Ivo Opstelten, leden van de Joodse gemeenschap en leden van de familie Tuschinski.

Er was een avondvullend programma samengesteld rond Abraham Tuschinski. Met materiaal van de familie Gerschtanowitz (familie van Tuschinski) was een tentoonstelling ingericht met foto's, posters en voorwerpen. Bijvoorbeeld een collectebusje voor het Bio Vakantieoord, ook al een initiatief  van de Rotterdamse bioscoopmagnaat.

Er waren filmbeelden uit de jaren twintig en dertig, live begeleid door stadsorganist Geert Bierling. Gerard Cox droeg het gedicht Het Wonderorgel voor, beleid door organist Jean Louis van Dam.

Natuurlijk waren er de verhalen en liedjes van Arie van der Krogt en Iris van der Lee. Ze vertelden over de Joodse kleermaker Tuschinski die met zijn vrouw in Nederland een bestaan wilde opbouwen. In de jaren twintig en dertig opende hij in Rotterdam in totaal elf bioscopen en theaters. Tussen 1918 en 1921 bouwde hij ook in Amsterdam een bioscoop.

Bij het bombardement van 14 mei 1940 werden de Rotterdamse bioscopen van Tuschinski in één klap vernietigd. De Amsterdamse vestiging werd hem door de Duitsers afgenomen. Uiteindelijk werd het echtpaar Tuschinski vermoord in Auschwitz.

Arie van der Krogt: "Toen Tuschinski zijn eerste bioscoop opende was de Coolsingel er nog niet eens. De opkomst en ondergang van het concern is zo nauw verbonden met de ontwikkeling van de stad Rotterdam, dat je bijna kunt zeggen: Tuschinski is Rotterdam."

Max Gerschtanowitz, zwager en zakenpartner van Abraham Tuschinski, overleefde de oorlog. Hij zette onder meer Theater Tuschinski in Amsterdam voort. Zijn zoon Max sprak aan het eind van de avond een dankwoord namens de familie. Hoewel er ook een enkele gevoelige privé-kwesties werden genoemd, werd het initiatief erg gewaardeerd. Max Gerschtanowitz denkt dat juist door de complete vernietiging van de theaters in Rotterdam en het voortbestaan van het theater in Amsterdam komt, dat er weer interesse is voor Abraham Tuschinski. In Rotterdam wordt gesproken over het opzetten van een monument voor de man die in Rotterdam het moderne uitgaansleven introduceerde.

Meer berichten