Wat gaan we vanaf januari in Rotterdam merken van de nieuwe zero-emissiezone?

Rotterdam - Vanaf 1 januari 2025 wordt het centrum van Rotterdam een zero-emissiezone (ZE-zone). De zone is een gebied in de stad, binnen de ring, waarin alle zakelijke bestel- of vrachtauto’s binnen vijf jaar uitstootvrij moeten zijn. Bestel- en vrachtauto’s zijn grote veroorzakers van vervuilde lucht en uitstoot van CO2. Uitstootvrij rijden betekent elektrisch rijden of rijden op waterstof. Hoe heeft de gemeente zich voorbereid op de zero-emissiezone en wat gaan de inwoners en bedrijven in Rotterdam ervan merken? 

Is gemeente bevoegd om ZE-zone in te voeren?

Het hoofdlijnenakkoord en het regeerprogramma bevestigen dat de gemeenten bevoegd zijn om een ZE-zone in te voeren. De besluitvormingsprocedure rond de Rotterdamse ZE-zone is inmiddels afgerond. De gemeente Rotterdam voert al sinds het besluit om de ZE-zone in te voeren, in december 2020, een actief beleid om het bedrijfsleven te informeren over de komende veranderingen. Ook ondersteunt de gemeente bedrijven bij aanpassingen van de bedrijfsvoering. Dit beleid werpt zijn vruchten af: bedrijven zijn bekend met de komst van de zone en hebben zo nodig een ontheffing aangevraagd voor toegang tot de ZE-zone, maar er zijn dan bepaalde voorwaarden waar iemand aan moet voldoen. Onlangs nog is een uitgebreide communicatiecampagne van start gegaan om eigenaren van bestel- en vrachtauto’s te informeren over de komst van de ZE-zone. Eén van de middelen zijn grote kentekencheckers langs grote invalswegen. Deze checkers laten aan de chauffeur zien of het voertuig is toegestaan of niet.

Welke bestel- en vrachtauto’s hebben toegang?

Er is een algemene toegangsregeling voor alle ZE-zones in Nederland. Vanaf 1 januari 2025 mogen oude bestelauto’s lager dan Euroklasse 5 of vrachtauto’s lager dan Euroklasse 6 de zone niet meer in. Nieuwe bestel- en vrachtauto’s die na 1 januari 2025 worden gekocht moeten uitstootvrij zijn in de ZE-zone. Vanaf 1 januari 2030 zijn er geen bestel- en vrachtauto’s in de ZE-zone met een brandstof motor, zoals diesel, benzine of gas, meer toegestaan.
De ZE-zone geldt voor bestel- en vrachtauto’s die ondernemers zakelijk gebruiken. Dat zijn bestelauto’s en vrachtauto’s die bijvoorbeeld spullen brengen voor winkels, kantoren en bouwplaatsen. Of waarmee bloemen, eten en pakketten bij mensen worden gebracht.
Het kan zijn dat een voertuig recht heeft op een vrijstelling. Deze krijgt de eigenaar dan automatisch op basis van het kenteken van het voertuig. Een vrijstelling geldt bijvoorbeeld voor bestel- of vrachtauto’s die 40 jaar of ouder zijn (oldtimers).

Hoe wordt kenteken herkend?

Rotterdam heeft al langer een milieuzone. Zowel in het centrum van de stad als op de Maasvlakte. De milieuzone Stad gaat vanaf 1 januari 2025 op in de ZE-zone. De gemeente handhaaft de milieuzone door cameratoezicht met automatische kentekenherkenning. Het is algemeen bekend dat dit systeem niet optimaal werkt voor buitenlandse kentekens. Enerzijds omdat buitenlandse kentekens niet geregistreerd staan in het systeem van de Rijksdienst voor Wegverkeer (RdW) en anderzijds omdat het beeld bestaat dat buitenlandse boetes niet betaald worden omdat buitenlandse overheden niet meewerken om de boetes te innen.

Hoe zit dat met buitenlandse voertuigen?

Momenteel worden buitenlandse voertuigen niet gehandhaafd in de milieuzone Stad. Daarom zet de gemeente in op handmatige controles door BOA’s voor de handhaving van buitenlandse voertuigen. Rijdende voertuigen worden hierbij staande gehouden zodat een BOA de voertuiggegevens kan controleren. Als een voertuig niet aan de toegangseisen voldoet en er is geen ontheffing verleend, kan de BOA ter plaatse een boete opleggen en innen. Deze wijze van controleren en handhaven is arbeidsintensief en binnen de bestaande personele capaciteit is er weinig ruimte. Gelet op het beperkte percentage buitenlandse voertuigen (en dus het beperkte aantal niet-beboetbare overtredingen van de toegangsregels) worden er in 2025 twee fysieke handhavingsacties uitgevoerd om buitenlandse voertuigen te controleren en eventueel een boete op te leggen. De zero-emissiezone zal op dezelfde, geautomatiseerde, wijze worden gehandhaafd als de huidige milieuzone Stad. Daarmee blijft het knelpunt bestaan dat Rotterdam, net als alle andere Nederlandse steden, geen toegang heeft tot de voertuiggegevens van buitenlandse instanties. Via de geautomatiseerde wijze van handhaving zullen er geen boetes worden opgelegd bij overtreding van de zero-emissiezone totdat landelijke of Europese regelgeving is aangepast.

Zijn milieustickers niet handiger voor controle toegang?

De gemeente vindt het invoeren van milieustickers om te controleren of auto’s wel of niet de stad in mogen niet wenselijk. Rotterdam en de andere steden die een ZE zone invoeren, kiezen voor handhaving met behulp van ANPR-camera’s. De milieusticker wordt in verschillende landen (Frankrijk, Duitsland) toegepast, maar per stad kan verschillen welke stickers wel en welke niet de stad in mogen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is ook geen voorstander van een landelijk stickersysteem en zet in op aanpassing van Europese regelgeving zodat de steden de buitenlandse instanties wel kunnen bevragen. Gemeente Rotterdam is het hiermee eens. Daarnaast gaat het beoogde voordeel van een stickersysteem, namelijk het vereenvoudigen van de handhaving van buitenlandse voertuigen, niet op. Immers, om te controleren of de juiste sticker is gebruikt en om de voertuigen zonder sticker te beboeten, moeten de voertuigen alsnog staande worden gehouden en moet handmatige controle plaatsvinden door politie of BOA. Een sticker heeft daarom geen toegevoegde waarde.

Waarom is EZ-zone gunstig voor de inwoners?

De ZE-zone wordt ingevoerd om de luchtkwaliteit, het klimaat en de bereikbaarheid in de stad te verbeteren. Bestel- en vrachtauto’s zijn immers grote veroorzakers van vervuilde lucht en uitstoot van CO2. Vanaf 1 januari 2030 zijn er geen bestel- en vrachtauto’s in de ZE-zone met een brandstof motor, zoals diesel, benzine of gas, meer toegestaan. Op deze manier gaat de leefbaarheid in Rotterdam de komende vijf jaar er in stappen op vooruit.